Νεάπολη Αθηνών

Ανέβηκα την Αγίων Ισιδώρων, βρέθηκα στην Νικηφόρου Ουρανού. Περπάτησα παρατηρώντας κάποιες καινούργιες, αρκετά συμπαθητικές πολυκατοικίες και τα λιγοστά σπιτάκια της παλιάς Αθήνας που σώζονται ακόμα - άλλα μισοερειπωμένα, άλλα ακόμη ζωντανά.

Στο τετράγωνο που ορίζουν οι οδοί Ασκληπιού-Ισαύρων-Νικ. Ουρανού- Ιω. Τσιμισκή κοντοστάθηκα: Μέσα από το γκαράζ μιας πυλωτής -της πολυκατοικίας που πήρε τη θέση του παλιού ισογείου σπιτιού όπου έμενε εκείνη η γριά, που για τα μάτια μου ήταν μάγισσα-, μου φάνηκε πως διέκρινα ένα τμήμα από το παράθυρο του παλιού μας μπάνιου.

Ήμουν κλειστό και μικρομέγαλο παιδάκι –εξ’ου και «παππούς» ήδη απ’ το Γυμνάσιο- και δεν είχα αίσθηση «γειτονιάς» ποτέ. Σχολείο πήγαινα αλλού, πέρναγα τον ελεύθερο χρόνιο κυρίως στο σπίτι, διαβάζοντας και ονειροπολώντας. Λίγα πράματα ήξερα απ’ τη γειτονιά μου–ας πούμε, το γωνιακό ζαχαροπλαστείο «Couel”: ακόμα μπορώ να ανακαλέσω, χωρίς δυσκολία, τη γεύση, τη μυρωδιά και την υφή του φύλλου της τυρόπιτας που έφτιαχνε. Ή το γωνιακό ψιλικατζίδικο του κυρ-Χρήστου, απ’ όπου αγόραζα τα «Μίκυ Μάους»- εκείνα τα χρόνια, όλα τα κόμικς τα λέγαμε «Μίκυ Μάους», αν όχι «Μίκυ Μάου»(ανήκουν στους απόντες, πλέον, τόσο το ισόγειο κτίριο, που έστεκε-δεν έστεκε, όσο και ο εξίσου χωλός μαγαζάτορας. Ή το παιχνιδάδικο «Τομ-Τομ» στην Ιπποκράτους, τον παράδεισό μου. Ή το κουρείο του κυρ-Στέφανου, γωνία Τσιμισκή και Ιπποκράτους, όπου πηγαίναμε με τον πατέρα μου- γιορτή σαν μέναμε μόνοι, κι ο κυρ Στέφανος έβγαζε απ’ το κλουβί τα παπαγαλάκια, αφήνοντάς τα να πεταρίσουν λίγο ελεύθερα, και να έρθουν να κάτσουν για λίγο πάνω στο κεφάλι μου.

Συνέχισα να προχωρώ με μια μελαγχολία παράξενη, μια νοσταλγία σχεδόν ανεξήγητη, αφού ποτέ δεν είχα χωνέψει ιδιαίτερα εκείνη τη γειτονιά, όπου είχα περάσει 13 χρόνια- απ' τα δύο ως τα δεκαπέντε. Ίσως μεγαλώνοντας στρεφόμαστε με νοσταλγία στα παιδικά μας χρόνια και στο σπίτι όπου τα περάσαμε, ακόμη κι αν δεν έχουμε τις πιο ευτυχισμένες αναμνήσεις (τα παιδικά μου χρόνια δεν ήταν ούτε ευτυχή, ούτε δυστυχή, μάλλον αδιαφορα. Παρ’ όλ’ αυτά, συχνά-πυκνά τελευταία χαρτογραφώ από μνήμης το παλιό μας σπίτι).

Τη Νικηφόρου Ουρανού ζήτημα αν την είχα περπατήσει δυο φορές, όλα εκείνα τα χρόνια.

Δεν είχα τη ματιά που έχω τώρα τότε, δεν έβλεπα έτσι τα σπίτια και τις γειτονιές, άλλα πράματα μ’ ένοιαζαν. Κι έτσι δεν γνώρισα ποτέ τη γειτονιά μου όπως της άξιζε.

Κρίμα.

Ο γεράκος που ανέβαινε αργά την ανηφόρα με χαιρέτησε σαν να με ήξερε χρόνια. Αντιχαιρέτησα και με αμηχανία του είπα πως δεν τον γνωρίζω.

«Δεν πειράζει, άνθρωπος του Θεού δεν είσαι κι εσύ;», έκανε.

Όπως έχει συμβεί κι άλλες φορές, με ρώτησε αν είμαι παπάς- περίεργο, κανείς τους δεν φαίνεται να προσέχει ότι δε φοράω ράσα!

«Όχι, όχι, ήταν η παλιά μου γειτονιά εδώ, είχα να περάσω είκοσι χρόνια», είπα.

Tα παιδιά με τα μαλλιά και με τα μαύρα ρούχα

Ψάχνοντας μια ραγισματιά

Στο χρόνο του κόσμου τούτου



Στους τοίχους χύνοντας

Πολύχρωμες γραφές

Και θυμωμένες καυχησιές-

Ετούτα τα νερά δεν έκαναν γι' αυτούς-

Ούτε είναι καμωμένοι για "αειφόρο ανάπτυξη"

Κι επιτυχίες του είδους.

Γυρεύουν ένα δρόμο να βαδίσουν

Πλάι σε αθώους συνοδοιπόρους κι ιχνηλάτες

Για 'κει όπου θα πλύνουν τα κουρέλια τους στο φως,

Για 'κει όπου οι νεκροί ανθίζουν το ξημέρωμα

Στα λιβάδια.

Χτες ήταν της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας

Το Πάσχα του δασκάλου

Απρίλης, και η άνοιξη έμπαινε σιγά-σιγά στην πολιτεία. Δεν ένιωσε την αλλαγή στον τρόπο που κυλούσαν οι μέρες, η καθεμιά ίδια κι απαράλλαχτη με όλες τις πριν και όλες τις μετά.







Εκείνο το απόγευμα έλαβε το τεύχος ενός φιλολογικού περιοδικού, το οποίο διάβαζε ανελλιπώς κάποτε, και του οποίου είχε υπάρξει συνεργάτης πριν χρόνια. Συνήθως πια απλώς το ξεφύλλιζε, αλλά τώρα έκατσε και διάβασε λίγα ποιήματα. Για τα μεγαλύτερα σε έκταση κείμενα, κριτικές και τα τοιαύτα, ούτε λόγος: τα πιο πολλά τα βαριόταν αφόρητα, έτσι όπως ήταν γραμμένα - αναλύσεις επί αναλύσεων και αφόρητη πόζα. Ένας σωρός εμβριθείς αρλούμπες για να ειπωθούν, τελικά, τα απολύτως προφανή - και αν.
Διάβασε μερικά και τέλος πρόσεξε ένα:

Ανώφελες μέρες.
Στον κήπο πήλινα λουλούδια και ταριχευμένα ζώα.
Κι έξαφνα πέρασε ένα γυμνό κορίτσι,
δροσερό σαν πρώτο φως,
κι όλα ζωντάνεψαν.

Έμεινε να ξαποστάσει λίγο,
Καθρεφτίστηκε στο βλέμμα μου,
Και μ’ ένα γέλιο ανέμελο,
Είδε ότι την κοιτούν,
Και χάθηκε όπως ήρθε.

Τώρα,
Σκυλιά, χλωμά του πόθου
Γαβγίζουν το φεγγάρι,
Τα δέντρα αιμορροούν
Στο φύσημα του ανέμου.

Δεν του φάνηκε και σπουδαίο, ούτε και στους συντάκτες. Πολύς μελοδραματισμός στην τελευταία στροφή- σκυλιά που γαβγίζουν και δέντρα που ματώνουν! Εφηβικά πράγματα. Είχε γίνει πιο δύσκολος μεγαλώνοντας.
Του άρεσαν μόνο τα πήλινα λουλούδια, κι εκείνο το γυμνό κορίσι, το δροσερό σαν πρώτο φως – αυτός ναι, ήταν καλός στίχος. Το διάβασε άλλη μια φορά.
Φυλλομέτρησε λίγο και πέτυχε ένα απόσπασμα από την «Έρημη Χώρα», σε καινούργια μετάφραση, κάποιου φερέλπιδος νέου μεταφραστή:

Φίλε μου, αίμα που την καρδιά μου ανακινείς!
Η φοβερή η τόλμη μιας στιγμής παραδομού,
Που ένας αιώνας φρόνησης ποτέ δεν θ’ αναιρέσει.
Μ’ αυτήν,
Μ’ αυτήν και μόνο
Έχουμε υπάρξει,
Που στις νεκρολογίες μας
Δε θα βρεθεί ποτέ,
Σε έγγραφα που κάλυψε η ελεούσα αράχνη
Ή κάτω απ’ τις σφραγίδες, που θρυμμάτισε
Ο ισχνός συμβολαιογράφος
Στις αδειανές μας κάμαρες.

Έκατσε κι άναψε τσιγάρο.

Το βράδυ ονειρεύτηκε πως κολύμπαγε, σε μια γαλάζια, καθάρια θάλασσα.
Άκουσε το γέλιο της για μια στιγμή, γύρισε. Τον πλησίαζε με ήρεμες απλωτές, και ύφος παιχνιδιάρικο. Σε μια στιγμή τον ζύγωσε, και με μια απότομη κίνηση τινάχτηκε στ’ ανάσκελα, αποκαλύπτοντας το εξαίσιο στήθος της. Στο υγρό της δέρμα, αστραποβολούσε το φως.
Μαγεύτηκε, άρχισε να παραληρεί, χάζευε το φεγγοβόλο στήθος, υμνούσε «τον κόρφο της άνοιξης», ούτε ήξερε τι έλεγε, ώσπου εκείνη, χαμογελώντας, τον αγκάλιασε και τον τράβηξε πάνω της.

Σαν ξύπνησε, μια γλυκιά ευφροσύνη απλωνόταν σε όλο του το κορμί.
Ήταν καλοκαίρι όταν τη γνώρισε. Είχαν περάσει χρόνια, κι ακόμα τη σκεφτόταν. Όμορφη. Στ’ αλήθεια, ό μ ο ρ φ η.
Μαζί της έζησε τον παράδεισο. Αλλά έμελλε να κρατήσει λίγο. Πόνεσε. Στην αρχή τη μίσησε, για να μη μισήσει τον εαυτό του, κι έπειτα μίσησε το ίδιο το είναι του, μην αντέχοντας να μισεί εκείνη. Κι έπειτα, ξέχασε έρωτες και χαρές και αρκέστηκε στα λίγα, και ασφαλή.

Όταν βεβαιώθηκε, πέραν πάσης αμφιβολίας, πως ήταν μόνο όνειρο, σηκώθηκε παραζαλισμένος.

Πήγε στη δουλειά με το ζόρι, κι ίσα που κατάφερε να ξεχαστεί λίγο. Αλλά ήταν αφηρημένος˙ οι ταραξίες της τάξης αλώνισαν κανονικά, κι ούτε που προσπάθησε να κάνει κάτι για να επιβάλλει λίγη ησυχία.

Σαν γύρισε σπίτι, παραξενεύτηκε: κατάλαβε πως είχε, όλη μέρα, τη μυρωδιά από τα μαλλιά της στα ρουθούνια του.
Δεν έβαλε να φάει, δεν πεινούσε. Ξεκλείδωσε με νευρικά χέρια το συρτάρι που φύλαγε τα παλιά γράμματα.
Λίγο μετά βρήκε εκείνο που έψαχνε. Το τελευταίο της γράμμα.


«….δεν ξέρω ποιος φταίει, ούτε αν φταίει κάποιος, ούτε αν έχει νόημα να ψάχνουμε το φταίχτη.
Να ξέρεις πως λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να συνεχίσουμε. Είμαστε τα ίδια χάλια κι οι δυο, το ίδιο σακάτηδες, κι αυτό, αυτό που παλιά λέγαμε πως έδινε δύναμη στη σχέση, τώρα είναι η καταστροφή της. Το είχες πει-να το ‘χες προβλέψει, άραγε; - σ’ εκείνο το ποίημά σου:

Υπάρχουμε μονάχοι.
Στα φωτεινά μόνο διαλείμματα
Αγγιζόμαστε.
Νήπια χαμένα σε δάσος βιαστικών
Ενήλικων βημάτων,
Γκρινιάρικα,
Πικρόχολα,
Ουρλιάζοντας,
Απαιτώντας,
Επαιτώντας,
Σπάζοντας όλα τα δώρα μας κάτω απ’ το δέντρο των Χριστουγέννων,
«Εγώ» που πρήστηκαν
Και απλώνονται στο χώρο,
Στο αιωνίως αδικημένο κέντρο του κόσμου,
Αναζητώντας μανιακά το αστείρευτο
Στήθος.

Φεύγεις τώρα. Δεν κοιτάς πίσω.

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα
Στην γκριζωπή αποβάθρα,
Ο αέρας στροβιλίζει κιτρινισμένα φύλλα εφημερίδων
Με νέα του περασμένου αιώνα
Κι εγώ τρέχω για να προλάβω
Το τελευταίο τραίνο
Για το Νότο.

Ξέρεις καλά πως πάντα πίστευα πως δεν τα καταφέρνεις και πολύ στην ποίηση. Σαν να προσπαθούσες να υποδυθείς κάποιον άλλο, αλλιώτικο απ’ αυτόν που είσαι εσύ. Αλλά αυτό, είτε στέκει ως ποίημα, είτε όχι, μου μίλησε. Ήταν αληθινό. Έτσι ήμαστε.

Συγχώρα με που φεύγω. Κάποιος έπρεπε να το τολμήσει.
Σε φιλώ.»

Ξάπλωσε βαρύς. Πώς γίνεται, πάλι και πάλι, άνθρωποι με καλές προθέσεις, να πάνε να φιληθούν και να δαγκώνονται;
Η καμπάνα της γειτονικής εκκλησιάς άρχισε να χτυπά, δυνατά και εκνευριστικά. Βλαστήμησε και έκρυψε το κεφάλι του κάτω απ’ το μαξιλάρι.

Την είδε από απόσταση. Σκέφτηκε να την πλησιάσει, αλλά τον πρόλαβε μια γριά, που της ζήτησε να την βοηθήσει ν’ ανέβει μια ανηφόρα. Εκείνη προθυμοποιήθηκε κι άρχισαν την ανάβαση. Άρχισε ν’ ανεβαίνει παράλληλα, ακολουθώντας τες με το βλέμμα. Ο δρόμος τους ήταν ομαλός, ο δικός του όλο χαλάσματα κι εμπόδια που έπρεπε να σκαρφαλώνει. Έφτασαν ταυτόχρονα στην κορυφή, όπου έχασκε ένας φρεσκοσκαμμένος τάφος. Η γριούλα μπήκε μέσα, κι ο τάφος την άλλη στιγμή ήταν κλειστός. «Ίσως ήταν ήδη νεκρή, ίσως ήταν μόνο ένα φάντασμα», είπε απορημένο το κορίτσι. Ο τάφος ήταν τώρα κλεισμένος με ταφόπλακα, είχε χαραγμένα δυο ονόματα πάνω. Προσπάθησε να τα διαβάσει, δεν μπόρεσε. Αλλά ήξερε, ήξερε πως στον τάφο κοιμούνταν δυο άνθρωποι, που σαν πεθάνανε, τους έθαψαν μαζί.

Ξύπνησε απότομα, με το που τέλειωσε τ’ όνειρο.
Σηκώθηκε και βγήκε στην αυλή να καπνίσει – δεν είχε χαράξει ακόμα.


Μπήκε η Μεγάλη Βδομάδα. Ένιωθε βαρύς και θλιμμένος. Πέρναγε τις ώρες κάνοντας μοναχικούς περιπάτους κι όταν καθόταν σπίτι, διόρθωνε γραπτά.
Τη Μεγάλη Παρασκευή σηκώθηκε κατά τις δέκα. Όλο το πρωί διόρθωνε. Αργά το απόγευμα βγήκε για μια βόλτα και τράβηξε τον πάνω δρόμο, έξω απ' την μικρή πολιτεία. Η άνοιξη κυριαρχούσε γύρω, παντού. Τόση ομορφιά! Κι αυτός, βυθισμένος πάντα στον εαυτό του, στις σκέψεις του, την πίκρα, τις ενοχές του. Ανίκανος να δει, ανίκανος να γευτεί.


Είδε ένα ξωκλήσι που άσπριζε στην πλαγιά˙ άκουσε την πένθιμη καμπάνα, ζύγωσε και μπήκε. Τέσσερα-πέντε γεροντάκια κάθονταν στα στασίδια, ένας υπέργηρος ιερέας θυμιάτιζε. Δεν προσκύνησε Σταυρό, ούτ’ Επιτάφιο. Στάθηκε σε μια γωνιά, έκατσε λίγο μετά σ’ ένα στασίδι και νανουρίστηκε από την μονότονη φωνή του αναγνώστη. Τον πήρε λίγο ο ύπνος, ώσπου τον ξύπνησαν τα λόγια: Δος μοι τούτον τον Ξένον, τον εκ βρέφους ως ξένον ξενωθέντα εν κόσμω... Ξένος! Κι αυτός, ξένος δεν ήταν; Ξένος στην πολιτεία, ξένος στο σχολείο που δούλευε... Δος μοι τούτον τον ξένον, ον ξενίζομαι βλέπων του θανάτου το ξένον... Ξένος για τους «πνευματικούς» ανθρώπους της δουλειάς του - αφόρητα επιτηδευμένοι, εστέτ μέχρι αηδίας και νάρκισσοι, νάρκισσοι, νάρκισσοι, τους σιχάθηκε κι έφυγε, κι έτσι προτίμησε να διοριστεί στην επαρχία καθηγητής.... Δος μοι τούτον τον ξένον, όστις οίδεν ξενίζειν τους πτωχούς και τους ξένους… Ξένος για την οικογένειά του, ξένος για τους παλιούς του φίλους, ξένος στον έρωτα, ξένος τώρα για 'κείνη, ξένος για τις άλλες γυναίκες που τον αγάπησαν και δεν μπόρεσε να τους δώσει πίσω την αγάπη που πήρε, ούτε και να χορτάσει απ’ τη δικιά τους.... Δος μοι τούτον τον ξένον, ίνα κρύψω εν τάφω, ος ως ξένος ουκ έχει την κεφαλήν πού κλίνη... Ξένος για τους επιβλητικά μίζερους ανθρώπους της θρησκείας, που του γυρνούσαν τ' άντερα, ξένος για όλους, ξένος για όλα, ξένος και άγνωστος για τον ίδιο τον εαυτό του, που τον έβλεπε στον καθρέφτη κι απορούσε κι έφτυνε.
Σηκώθηκε κι ακολούθησε κι αυτός την μικρή πορεία των γερόντων, που περιέφεραν τον επιτάφιο γύρω απ’ τον μικρό και ταπεινό ναϊσκο.

Λίγο μετά έφυγε και περπάτησε για ώρα πολλή στην εξοχή, ώσπου νύχτωσε και φάνηκαν τ’ αστέρια. Γύρισε σπίτι αργά.

Σηκώθηκε νωρίς, να πάει στην Πρώτη Ανάσταση, όπως όταν ήταν παιδί, που τον έπαιρνε ο παππούς απ' το χέρι και πήγαιναν, και στην αρχή βαριόταν και τον έπαιρνε ο ύπνος, αλλά κοιμότανε σαν πουλάκι 'κει μέσα, κι έπειτα μια γλύκα τον τύλιγε, μεταλάβαινε κι ανάσαινε πιο λεύτερα από πριν. Όλα τούτα πριν μεγαλώσει, πριν έρθουν οι σιωπηρές και οι ηχηρές μομφές των ανθρωπαρέσκων, πριν έρθει η σκοτεινιά τους κι η κομπορρημοσύνη τους κι η έχθρα τους για το κορμί, η υποκρισία κι οι μηχανορραφίες τους, και τον κάνουν να βλαστημήσει και να μην ξαναπατήσει σ' εκκλησιά.

Έφτασε κι έσπρωξε την πόρτα για να μπει. Παράξενο, έπρεπε ήδη να είχαν μπει στη λειτουργία, μα η εκκλησιά ήταν άδεια, δεν υπήρχε παπάς, ούτε άλλος κανείς, μόνο ο ήχος των διστακτικών βημάτων του στις πλάκες.
Βγήκε, και είδε με απορία πως είχε νυχτώσει. Περπάτησε άσκοπα και λίγο μετά βρέθηκε σε μια πλατεία, σκοτεινή, μεγάλη και βρόμικη, με πολλούς ανθρώπους να περιφέρονται, άλλοι να στέκουν μαζεμένοι γύρω από φωτιές, άλλοι να κοιτούν ικετευτικά, άλλοι ν' απαντούν στο απορημένο του βλέμμα με καχυποψία. Άκουσε φωνές απ' τα δεξιά, γύρισε κι είδε τρεις αγριωπούς άντρες να έχουν στριμώξει ένα γέρο στη γωνιά, κάποιος τον τράνταζε κρατώντας τον απ' τα πέτα, τρόμαξε, έκανε να τρέξει κατά 'κεί, κοκάλωσε, κατάπιε τις τύψεις για τη δειλία του κι έστριψε. Περιπλανήθηκε ώρα, ένας χοντρός νταβατζής τον ζύγωσε, του έδειξε την «πραμάτεια» του να διαλέξει, τα κορίτσια χαμογέλασαν ναζιάρικα, μα τα μάτια τους ήταν σαν της γάτας που τη στρίμωξαν στη γωνία. Έγνεψε «όχι» λυπημένα, είπε στις κοπελιές πως δεν ζητά τίποτα τέτοιο, έφυγε.
Και τότε είδε μπροστά του το νεκροταφείο, στο κέντρο της μεγάλης πλατείας. Πλησίασε απορημένος, κι είδε ανάμεσα στα μνήματα την Τράπεζα, και τον ιερέα να υψώνει το Ποτήριο, κι όλα φωτισμένα αχνά, σαν από φως αθέατων κεριών. «Ώστε εδώ είναι που τελείται η Λειτουργία!», αναφώνησε έκπληκτος και ξύπνησε.

Μεγάλο Σάββατο ανέβασε λίγο πυρετό κι έμεινε στο κρεβάτι, μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, για ώρες πολλές. Είδε παράξενα όνειρα, δεν τα καλοθυμόταν μετά, και τρεις φορές ξύπνησε κλαίγοντας.

Η ανάπαυση του έκανε καλό, την άλλη μέρα ξύπνησε με πιο πολλή όρεξη κι αποδέχτηκε ευγενικά την πρόσκληση κάποιων συναδέλφων από το σχολείο, που τον σκέφτηκαν, μη φάει μόνος του, χρονιάρα μέρα, κι ήρθαν και χτύπησαν την πόρτα του. Περιέργως, ένιωθε πιο ήρεμος απ' όσο είχε να νιώσει εδώ και καιρό.


Στο τέλος εκείνης της σχολικής χρονιάς, έφυγε με μετάθεση γι' αλλού. Συγκινήθηκε σαν είδε πόσοι τον συμπαθούσαν, σε πόσους θα έλειπε και δεν το είχε ποτέ καταλάβει. Κι αυτό που τον τάραξε και τον εξέπληξε πιο πολύ απ’ όλα, ήταν η έκδηλη συγκίνηση με την οποία τον αποχαιρέτησαν κάποιοι από τους μαθητές του – όχι εκείνοι που διάβαζαν, οι επιμελείς, «τα καλά παιδιά». Απεναντίας, εκείνα τα στουρνάρια που δεν ξέρανε «άλφα», κι οι ταραξίες, κι εκείνη η κοπελίτσα με τους χαλκάδες, που όλοι πουτανάκι την ανέβαζαν και πουτανάκι την κατέβαζαν, εκείνη που είχε γλώσσα χειρότερη από νταλικέρη – εκείνη που έσκυβε, κάνοντας δήθεν πως γράφει, πασχίζοντας να κρύψει τα βουρκωμένα της μάτια, όταν τα Χριστούγεννα τους είχε διδάξει τον «Έρωτα στα Χιόνια». Όλοι όσοι ήσαν και ένιωθαν «Ξένοι». Όσο κι αν προσπάθησε, δεν μπόρεσε να θυμηθεί ποιο ήταν το καλό που είχε κάνει γι’ αυτά τα παιδιά, ένιωσε πως του χάριζαν ένα δώρο που δεν άξιζε. Ήταν τόσο χωμένος στον εαυτό του, που δεν μπορούσε να παρατηρήσει πόσο άσχημα τους φέρονταν κάποιοι άλλοι συνάδελφοι – τουλάχιστον αυτός, αν μη τι άλλο, κι αν δεν τους είχε κάνει κανένα μεγάλο καλό, δεν τους έκανε ποτέ κανένα κακό.


Το πώς κύλησε η ζωή του από 'κει και μετά, κανείς δεν το ξέρει. Κάποιοι από τους μαθητές, που δεν τους έμελλε ποτέ να ξεφύγουν από την επαρχία και παρέμειναν στη μικρή πολιτεία όλη τη ζωή τους, αναρωτιούνταν καμμιά φορά τι απέγινε. Άλλος είπε πως μάλλον θα παραιτήθηκε, κι ένας τον είδε, λέει σ' ένα ταξίδι αναψυχής στο εξωτερικό. Κάποιος τρίτος είπε πως μάλλον θα καλογέρεψε, κι ένας που τον συνάντησε στην Αθήνα - ένα παράξενο και λιγομίλητο παιδί, που του είχε μεγάλη αδυναμία, και στενοχωριόταν πολύ όταν οι άλλοι μαθητές κορόιδευαν το «δάσκαλό του»- είπε πως του φάνηκε σαν να 'χε γεράσει και να 'χε ξανανιώσει ταυτόχρονα - αλλά σ’ αυτόν τον τελευταίο δεν έδωσε κανείς και πολλή σημασία, τον είχαν πάντα για κομμάτι αλαφροίσκιωτο.

Ποιος τον ξέρει, ίσως να βρήκε το δρόμο του, για 'κει που το γλυκύ, πράο νέι των ξεπεσμένων ντερβισάδων κρατά το ίσο στην ψαλμωδία των γερο-μπεκρήδων, των σαβανωμένων με χιόνι.

Πρωτοδημοσιεύτηκε στο "Φιλοξενείο" - ταριαστό, μια και ο ιστοχώρος που δημιούργησε η "Οίστρος" φτιάχτηκε ακριβώς για να δώσει στέγη και φωνή σ' όλους εμάς, τους (παρα)ξενους bloggers.
Αφιερωμένο από καρδίας στους λίγους πραγματικούς δασκάλους που ευτύχησα να συναντήσω στη μαθητική μου ζωή: Το Σταύρο, το Γιάννη και -κυρίως- το Δημήτρη.

Οι σουπιές του κυρ-Νίκου

(μικρό προσωπικό σχόλιο, στο περιθώριο της διαμάχης για το επίμαχο βιβλίο της Ιστορίας)

Του άρεσαν οι μεζέδες του κύριου Νίκου, ήτανε πολύ μερακλής. Κι είχε αδυναμία, πάθος σωστό με τα θαλασσινά. Έβγαινε, λοιπόν, συχνά κι έκανε μια μεγάλη βόλτα, στην μεταπολεμική Αθήνα του ’50, κατέβαινε στην αγορά και ψώνιζε. Τα θαλασσινά τότε στα τύλιγε ο έμπορος σ’ ένα χάρτινο χωνί – μια φορά, λέει, είχε πάρει κάτι οστρακοειδή, ζωντανά βέβαια, και μέσα στο λεωφορείο, καθώς γύριζε στο Παγκράτι, όπου έμεναν τότε, εκείνα τα δόλια αρχίσανε να σαλεύουν και να βγαίνουν από το χαρτί. Εκείνος για πολλή ώρα δεν πήρε πρέφα τίποτε, μέχρι που οι άλλοι επιβάτες άρχισαν να κοιτούν περίεργα, μια αυτόν, μια το χωνί από εφημερίδα που κρατούσε στα χέρια του, κι απ’ όπου τα μικρά οστρακόδερμα πάσχιζαν να βγουν.

Τότε δεν ήταν εύκολα τα πράγματα για τις νοικοκυρές- το να καθαρίζεις σουπιές, ήταν ολόκληρη περιπέτεια.
Η έρημη η κυρα-Ειρήνη, η γυναίκα του, καλή της ώρα, μια μέρα δεν άντεξε: Σαν μπήκε εκείνος, όπως τόσες και τόσες φορές, κι όλο καμάρι ανήγγειλε «Πήρα κάτι σουπιές», εκείνη έσπασε. Του βούτηξε απ’ τα χέρια το χωνί κι άρχισε να χτυπάει μ’ αυτό τον καναπέ, χωρίς να νοιάζεται για τα μελάνια που πετάγονταν προς κάθε κατεύθυνση, φωνάζοντας και μονολογώντας διάφορα ακατάληπτα- πλην συνήθη, αναμενόμενα και εντελώς ανθρώπινα.

Δεν ξέρω πόσος καιρός πέρασε μέχρι να ξαναψωνίσει σουπιές ο κυρ-Νίκος, ίσως να μην το ξανατόλμησε έκτοτε.

Σμυρνιός, είχε έρθει στην Ελλάδα με την Καταστροφή. Ψηλός, ογκώδης, ήπιος άνθρωπος – από τους λίγους αυθεντικά γαλήνιους ανθρώπους που είχα την τύχη να γνωρίσω. Κοσμοπολίτης- τρεις γλώσσες μιλούσε, και διάβαζε πολύ, παντός είδους πράματα. Ευλαβής, αν και δεν πήγαινε συχνά στην εκκλησία. Με πίστη βαθιά, για την οποία δεν έλεγε τίποτα. Δεν κατηγόραγε τον άλλον, ό,τι κι αν λεγόταν γι’ αυτόν. Για έναν ταλαντούχο, αλλά φοβερά ναρκισσιστή πολιτικό, που έχει πεθάνει κι αυτός εδώ και χρόνια, κι άλλοι ομνύουν στ’ όνομά του, ενώ άλλοι τον βλαστημάνε, όπως βλασφημούσαν και τότε που ζούσε κι εύχονταν να «του στείλει ο Θεός κανένα καρκίνο», το πιο πολύ που τον άκουσα να λέει ήταν πως είναι «ζευζέκης»- πάει να πει ανόητος, χαζός, εκτός πραγματικότητας. Και γέλαγε, ανάβοντας το τσιμπούκι του.

Δεν έκανε ποτέ κακό σε ζωντανό πλάσμα του Θεού, κι είχε μεγάλη αγάπη στα ζώα. Γάτες, κουνέλια, καναρίνια, απ’ όλα έτρεφε – κιβωτός του Νώε ήταν το σπίτι τους.
Μόνο τα ποντίκια φοβότανε, κι έλεγε να τα σκοτώνουμε, γιατί είχε ζήσει τη χολέρα στη Σμύρνη.

Στους Αγγλογάλλους τους τό 'χε κρατημένο απ’ το ‘22, μα όσο για τους γείτονές μας, απ’ την άλλη μεριά της θάλασσας, όταν πηγαίνανε άλλοι να τον μπλέξουν σε συζητήσεις περίεργες, εκείνος έλεγε μόνο: «Οι Τούρκοι, μπρε, είναι καλοί άνθρωποι».

Πάνε κοντά εικοσιπέντε χρόνια που κοιμήθηκε. Ήταν ο παππούς μου.

Μπεκετικοί διάλογοι... ή περίπου

Το Φαγκρί

Εμιλούσα με την φίλην μου Μ... τις προάλλες, απο τηλεφώνου. Πολλά και διάφορα ελέγοντο από αμφοτέρους, εμβριθή, βεβαίως-βεβαίως, κατά το πλείστον. Αμπελοφιλοσοφώντας, λοιπόν, και ενώ απλήστως εφουμάριζα το τσιγαράκι μου, η Μ.... μονολόγησε, με φωνήν σοβαρά και –ως μου φάνηκε- τεθλιμμένη:

-Χτες ήταν το μνημόσυνο του πατέρα μου...

Εμβήκα αίφνης σε mode πένθιμης συζητήσεως˙ εν μέρει ακουσίως και εν μέρει ενσυνειδήτως, προετοιμάστηκα δια να αναλάβω τον παρηγορητικόν μου ρόλον – ρόλον εις τον οποίον έχω διαπρέψει επί έτη συναπτά, ων ουκ έστιν αριθμός, και τον οποίον έχω εντέχνως συνδυάσει με τον πολλαπλώς άχαρον ρόλον του «καληνυχτάκια», για να μην ειπώ μετά κυνισμού, ως λέγουν διάφοροι κακεντρεχείς και χυδαίοι, του «γκομενοφύλακα». (Εις μάτην! Η Ρόδος φανερά, πλην πήδημα γιοκ).

Δια να μην σας τα πολυλογώ, εις την συγκεκριμένην περίπτωσιν λόγος τέτοιος δεν συνέτρεχε, όπερ σημαίνει πως ο ρόλος, τον οποίον προετοιμάστηκα να λάβω, ήτο γνησίως εκείνου, ο οποίος θέτει ευήκοον ους εις την διάθεσιν αγαπητής φίλης.

-Πόσα χρόνια πέρασαν; Ρώτησα

-Δύο.

-Κιόλας! Πώς τρέχει ο χρόνος, μονολόγησα στοχαστικώ τω τρόπω, τεθλιμμένος κατά τι κι εγώ. Κι ενώ ετοιμαζόμουν να συνεχίσω τον παρηγορητικόν μου μονόλογον, διανθίζοντας αυτόν με αποφθέγματα χιλιοειπωμένα, πλην κατάλληλα δια την περίστασιν, του τύπου « Τι είναι ο άνθρωπος....», ή «Ένα τίποτε είμαστε», και ενώ εις το πίσω μέρος του μυαλού μου ήδη ανεσύροντο τα ψαλμικά «Άνθρωπος, ως η χόρτος αι ημέραι αυτού, ωσεί άνθος του αγρού ούτως εξανθήσει», εκείνη συνέχισε:

-Ναι... Και πήγαμε, που λες, σε μια ταβέρνα, μετά την Εκκλησία, και παραγγείλαμε ένα φαγκρί, γύρω στα πεντέμισυ κιλά. Και δώσαμε τρακόσα ευρώ, ρε φίλε, αν είναι δυνατόν!

Φανταστική Ιστοριούλα ...

...με τις πέντε λέξεις που σημαίνονται με bold στοιχεία, συνεχίζοντας το παιχνίδι που άρχισε η αγαπητή Oistros:

Μου είχαν χαρίσει μια κορνίζα, επάργυρη, κάποτε. Είχα βάλει μια φωτογραφία που ήμασταν κι οι τρεις, χαμογελαστοί, ευτυχείς, αθώοι. Η φωτογραφία έχει καταχωνιαστεί σε κάποιο συρτάρι από χρόνια, κι η κορνίζα μένει άδεια, να σκονίζεται.
Δεν τους σκέπτομαι συχνά, μόνο σήμερα άκουσα στο ράδιο μια μπαλάντα που αγαπούσε πολύ η Μαρία κι είχα βοηθήσει τον Θανάση να την μάθει στη κιθάρα, για να της την τραγουδά. Κι ένιωσα πάλι πως τα συναισθήματα δεν ξέρουν από χρόνο, καθώς όλα εισέβαλλαν ορμητικά στο τώρα.


Μοιάζουν να έχουν περάσει ατέλειωτα χρόνια από τότε, κι άλλοτε, μοιάζει σαν να μην πέρασε ούτε μια μέρα. Σαν να ήταν μόλις προχτές που καθόμασταν, πλάι στη θάλασσα, με το Θανάση και τη Μαρία. Πίναμε υπέροχη τσικουδιά, φερμένη από την Κρήτη – την έφτιαχνε ο πατέρας της Μαρίας.
Ίσως εκείνη η εκδρομή στη Σίφνο να ήταν η τελευταία πραγματικά ευτυχισμένη περίοδος της κατά τ’ άλλα μίζερης και μάλλον ανώφελης ζωής μου.
Αθώα εκείνα τα χρόνια… Τους αγαπούσα στ’ αλήθεια αυτούς τους δυο – ο Θανάσης έχει εξαίρετο μυαλό, και απίθανο πνεύμα. Κι η Μαρία, συναισθηματική, κατά βάθος, αλλά αρκετά κλειστή. Και όμορφοι, πολύ όμορφοι και οι δυο.

Μετά, άρχισαν τα ζόρια: δουλειές, αυτοί οι δυο παντρεύτηκαν, ήρθε και το παιδί. Στήριξαν το μύθο του ευτυχισμένου γάμου τους όσο μπορούσαν, αλλά στα έξι χρόνια ήρθε το αναπότρεπτο τέλος.

Η Μαρία κι εγώ βρεθήκαμε πιο κοντά. Την πόνεσε η ψυχή μου – ευάλωτη, μόνη, πανέμορφη, κι ένα βράδυ επήλθε το (υπέροχο και εκστατικό) μοιραίο. Ο Θανάσης δεν έμαθε ποτέ τίποτε, αλλά εγώ ταλαιπωρήθηκα από εφιάλτες κι ενοχές για μήνες ολάκερους - κι ας ήξερα πως η σχέση τους είχε τελειώσει πολύ πριν γίνει το οτιδήποτε ανάμεσα σε μένα και τη Μαρία. Την είχα ερωτευτεί, αλλά Κύριος οίδε τι δαίμονες κουβαλά ο καθείς στην ψυχή του. Προτίμησα να τελειώσω τη σχέση, και να τιμωρήσω έτσι τον εαυτό μου.

Η Μαρία ξαναπαντρεύτηκε έναν μεγαλύτερό της άνδρα, κι ο Θανάσης είναι μόνιμος κάτοικος Παρισίων από χρόνια. Για τη ζωή του δεν ξέρω τίποτε.

Κι εγώ κάθομαι και γράφω αυτήν την ιστορία. Για χρόνια θεωρούσα τη μεγαλύτερη αμαρτία της ζωής μου εκείνην τη «μοιχεία». Αν με ρωτήσεις σήμερα, αναγνώστη, θα σου πω με πόνο πως το έγκλημά μου το μεγάλο ήταν που άφησα τη Μαρία να μου φύγει, θεωρώντας πως αυτό ήταν το μόνο δίκαιο και έντιμο πράγμα που απέμενε να κάνω. Δεν είχα τα κότσια να μείνω σταθερός και να αναλάβω το κόστος της επιλογής μου. Κι έτσι εγώ μεν την έχασα, ενώ εκείνη βρήκε παρηγοριά σε μια σχέση που της δίνει ασφάλεια και σταθερότητα, αλλά πιθανότατα τίποτε περισσότερο.
Ένας ψυχαναλυτής θα έκανε χρυσές δουλειές με την πάρτη μου και θα έχτιζε ίσως και κανένα σπιτάκι…

Σήμερα ξέρω πως έφυγα μακριά της γιατί αν έμενα, θα έπρεπε να αντιμετωπίσω τον εαυτό μου κατάφατσα και να προσπαθήσω ν’ αλλάξω.
Από τον εαυτό μου δεν κατορθώνω ποτέ να ξεφύγω, έχει την τάση να με προφταίνει πίσω απ’ τις γωνιές. Κι έτσι προσπαθώ ν’ αλλάξω αναγκαστικά, μην έχοντας άλλη επιλογή.

Αλλά δεν έχω πια τη Μαρία.

Άτιτλο

Παλέυουνε, αέναα μεταξύ τους.
Στ' ανάμεσό τους σκίζονται ψυχές.
Στα δίχτυα του Έρωτα
θωρακιζόμαστε όπως-όπως,
να ξορκιστεί το Χαίνον Στόμα
που όλο μας ζυγώνει.


Κι έπειτα νιώθεις, μιαν ώρα,
πως στο μέσα σου είναι που φωλιάζει ο θάνατος.
Κι έπειτα νιώθεις, μιαν ώρα, πως όσο κι αν το προσπαθείς,
όλα πεθαίνουν.

Ξυπνάς και βλέπεις γύρω μόνο τοίχο-
κι οι άνθρωποι που είπες πως αγάπησες
ήταν κομπάρσοι μόνο,
σε μια παράσταση παράξενη -σαν μαγική τελετουργία,
πού 'χε σκοπό να ξορκιστούν τ' αρχαία φαντάσματα.

Μαύρο κενό-βαρύ σκοτάδι.

Μ' όλη τη φρίκη,
έχει μια απόκοσμη ησυχία αυτός ο Άδης.


Ζυγώνει Σαρακοστή.














Σαν χτες έφυγε από τούτη τη ζωή ο Μεγάλος Αμαρτωλός Θεόδωρος Μιχαήλοβιτς, δούλος του Θεού.

Η Επανάστασις της κυρίας διευθύντριας

Και εκείνην την άνοιξιν, εις το μικρόν και στενάχωρον παράρτημα της Υπηρεσίας .........., ο καιρός εκύλα κατά τον συνήθην τρόπον: Πελάται εισέρχοντο ταχέως, και πάντοτε ομαδόν, ενώ εξέρχοντο βραδέως, προς απόγνωσιν των υπαλλήλων˙ η προϊσταμένη ωμίλει και εχαριεντίζετο τηλεφωνικώς ή εμοίραζεν διαταγάς, συχνά αντιφατικάς˙ οι άλλες υπάλληλοι κατέβαλλαν φιλοτίμους προσπαθείας να εργασθούν˙ η νεαρά και χαριεστάτη ύπαρξις που έκαμνε την πρακτικήν της άσκησην «έπηζεν» αγρίως, καθώς την είχον εύρει μικράν και πρόθυμον και την «έτρεχον», και οι ταμίαι έρριπταν επ’ αυτής κρυφές ματιές. Ω, ήτο ωραιοτάτη: υψηλή, ευθυτενής, με σώμα σφριγηλόν και πρόσωπον γλυκύν ενώ αι παρειαί της, ελαφρώς προέχουσες, ήταν ως σχεδόν να επροκάλουν δια θωπείας. Ιδιαιτέρως την εκοίτα εις εξ αυτών, διακινδυνεύων να πτωχύνη ακόμη περισσότερο, καθώς η προσοχή του διεσπάτο και ο κίνδυνος ενός ακόμη ταμειακού ελλείμματος ήτο επικινδύνως εγγύς. Συχνά υποψιθύριζεν δοκιμαστικώς αυτοσχεδίους φράσεις (κοινώς «ατάκες») για να την εντυπωσιάσει, τις οποίες συχνά απέρριπτε, ως λίαν «μπανάλ», ή καταφανώς γελοίες. Άλλοτε απογοητεύετο, ενθυμούμενος την αφήγησιν φίλου τινός, όστις είχεν καταναλώσει κάποτε αφειδώς γενναίας ποσότητας της φαιάς του ουσίας, προσπαθών επιμόνως να γοητεύση με πνευματώδεις εκφράσεις νεαράν καλλίγραμμον ύπαρξιν, μόνον και μόνον δια να την ιδεί, ώρας αργότερα, να απομακρύνεται, της νυκτός προϊούσης, μετά τινος πιθηκοειδούς ανδρός, όστις είχεν επιτύχει κάμνοντας χρήσιν του ελάχιστα πνευματώδους και διόλου πρωτοτύπου: «έρχεσαι συχνά εδώ;»

Εν μέσω αυτών υπήρχε και η κυρία διευθύντρια, γυνή σχεδόν πεντηκοντούτις, μοδέρνα (ως ενόμιζεν), προοδευτική (ως επίστευεν) και «με ανοικτό μυαλό», καθώς εμελέτα ανελλιπώς, και εκαυχάτο δι’ αυτό, το «Ανεξήγητο», το «Τρίτο Μάτι» και διαφόρους περιοδικάς εκδόσεις του είδους, αι οποίαι καθιστούν αμαθέστερους τους ημιμαθείς, καλλιεργώντας εις αυτούς την απατηλήν εντύπωσιν, ότι τους καθιστούν «γνώστας», μεμυημένους εις γνώσιν κρυφήν και απρόσιτον δια τους κοινούς θνητούς. Eθεώρει εαυτήν ελληνολάτριδα, απορρίπτουσα μετά βδελυγμίας κάθε τι το έχον σχέσιν με τον Χριστιανισμόν, τον οποίον εχαρακτήριζεν «θρησκεία των Εβραίων»- πράγμα που ουδόλως την εμπόδιζεν να επιδεικνύει φιλαργυρίαν εντελώς ανάλογον με εκείνην που συνήθως ο πολύς κόσμος αποδίδει – απλουστευτικώς και αδίκως- εις τους απογόνους του Αβραάμ. Η κυρία διευθύντρια ασκούσε, λοιπόν, θορυβωδώς την μικροπολιτικήν της, ήτοι εμοίραζε και αυτή εντολάς, τας οποίας ελησμονούσε ολίγα λεπτά αργότερα, ή τας ακύρωνε δι άλλων, μονολογούσε διάφορα ακατάληπτα, υπεδέχετο τα διαρκή κουδουνίσματα του τηλεφώνου με την φράσιν « Έλα παιδί μου! Τώρα, τώρα δα σε σκεφτόμουνα», ή άλλοτε « Στο μυαλό μου σε είχα!», προς μεγάλην έκπληξιν όλων, που ευλόγως απορούσαν πώς είναι δυνατόν να χωρά τόσα ένας νους, ή ενεθυμείτο αίφνης πόσον άσχημον της εφαίνετο το νέον, μετά την ανακαίνισιν, δάπεδον, ως τούτον να ήτο το σημαντικότερον πρόβλημα ουχί μόνον της Υπηρεσίας, αλλά σύμπαντος του κόσμου. Συχνά, δε, έλεγεν και μάλλον απίστευτα πράγματα, επικαλουμένη την προτίμηση που της έδειχνε, τάχατες, ο Διοικητής της Υπηρεσίας, λόγω των υψηλών αποδόσεων του παραρτήματος του οποίου είχε την ευθύνη, και το οποίον μετά κτητικότητος απεκάλει «το κατάστημά μου», ως να ήτο το ψιλικατζήδικόν της (και το διηύθυνεν αναλόγως), και άλλα ακόμη παραδοξότερα, ων ουκ έστιν αριθμός. Οι ταμίες την είχον «μυριστεί» και την εχλεύαζαν κρυφίως, αποκαλώντας την συχνότατα «φιδέμπορα», εννοώντας με αυτήν την έκφρασιν, την εις ημάς αγνώστου προελεύσεως, αυτόν που πωλεί χονδροειδή παραμύθια.

Ούτως εκύλα και εκείνη η άνοιξις, η επί μακρόν αναμενομένη και εκνευριστικώς αργοπορούσα. Ώσπου μια των ημερών, ως ανεμένετο, εξέσπασε ο από μακρόν σχεδιαζόμενος πόλεμος εις το Ιράκ, καθώς αυτόν τον τρισταλαίπωρον, πλην πετρελαιοφόρον, τόπον είχον επιλέξει οι ισχυροί του κόσμου τούτου ως εχθρόν μιαρόν, ως καβαφικόν βάρβαρον και ως αποδιοπομπαίον τράγον. Η ζωή εις το κατάστημα εσυνεχίσθη ως και άλλοτε, με μόνην διαφοράν τα συχνά «πηγαδάκια», εις τα οποία άπαντες έρριπταν τον λίθον του αναθέματος εις τας Η.Π.Α., την Μεγάλην Βρεταννίαν και την Ισπανίαν και εστοχάζοντο περί της φρίκης του πολέμου. Εις εκ των ταμιών, ο ερωτικώς διακείμενος προς την νεαράν ασκουμένην, ελάμβανεν μέρος και εις τας διαδηλώσεις, πασχίζων να αισθανθεί ότι πράττει κάτι το σημαντικόν, ή μάλλον ότι είναι ο ίδιος κάποιος σημαντικός, γοητευθείς από το είδωλον του εαυτού του, τρέχοντος και ασθμαίνοντος, εν μέσω δακρυγόνων και αντιπολεμικών ιαχών, εκφερομένων μετά βαρβαρικού μένους. Όμως ολίγην, έστω, αυτοσυναίσθησιν είχε, καθώς και φίλους, εις εκ των οποίων, πρεσβύτερος αυτού και ρασοφόρος, δια της γνώμης του συχνά τον ωθούσε εις προσγειώσεις ανωμάλους, αι οποίαι, παρά το ότι δεν ήσαν διόλου ευχάριστες, τον προεφύλασσαν από οιήσεις και φαιδρότητας. Συμμετείχε, λοιπόν εις τας πορείας με έντονον κριτικόν βλέμμα, σκεπτόμενος πως το μόνον που ηδύνατο να τας δικαιώσει, θα ήτο να ριφθούν δύο ή τρία βλήματα ολιγότερα. Φύσει μελαγχολικός ων, δεν ήλπιζε και σε κάτι περισσότερο εξ’ αρχής. Άλλωστε, όσο και εάν ήτο έγκλημα βαρύ η άδικος και αλλοπρόσαλλος επίθεσις των ισχυρών εναντίον του Ιράκ, εκείνος εγνώριζε πλέον, πως το κρισιμότερον είναι να μην υιοθετεί κανείς την λογικήν αυτών - Λογικήν; Ήμαρτον! παραλογισμόν εννοούσα- εις την ζωήν του και εις τας σχέσεις του.

Αίφνης, μία των ημερών, και με τον άδικον και βάρβαρον πόλεμον, ως άδικος και βάρβαρος είναι πας πόλεμος, να κυριαρχεί εις τα δελτία, τας εφημερίδας και τας συζητήσεις, η κυρία Διευθύντρια εισέβαλλε ορμητικώς εις το «κατάστημά της», ανεμίζουσα πολυγραφημένας επαναστατικάς σελίδας, ήτοι καταλόγους προϊόντων αμερικανικών εταιριών, και ομιλούσα ευθαρσώς και μετά πάθους περί «μποϊκοτάζ των Αμερικανών και των Εβραίων που τους ελέγχουν», ως την μόνην οδόν αντιστάσεως. Έλεγεν, δε, πως εκείνη είχε σταματήσει να καταναλώνει αμερικανικά προϊόντα από καιρόν, πως άπαντες οι υπάλληλοι όφειλαν όπως δίδουν καταλόγους και εις τους πελάτας, και άλλα τέτοια. Τέλος, διεκήρυξεν πως θα μοιράση τον κατάλογον και εις το γειτονικόν κατάστημα με τας υγιεινάς τροφάς, του οποίου ήτο τακτικοτάτη πελάτις, και απείλησε πως εάν εύρη Αμερικανικόν τι προϊόν εν αυτώ, δεν θα ξαναψωνίση. Όταν επέστρεψε εκ της μικράς εκστρατείας της, ήτο περιέργως σιωπηλή, ως να είχεν αναγκασθεί να «νερώση το κρασί της».

Ο ταμίας παρηκολούθη τα γενόμενα εμβρόντητος. Οποίον παράδοξον! Να δηλώνει επαναστάτις εναντίον της Αμερικής εκείνη, ήτις είχε πλήρως υιοθετήσει την κυρίαρχην εις όλον τον δυτικόν κόσμον άποψιν περί των σχέσεων εν τω χώρω εργασίας, ήτοι την κολακείαν, τον ατομικισμόν, το ψεύδος, όλον αυτό το μιαρόν πλέγμα, που οι Αγγλοσάξονες καλούν “public relations”, οι δε Νεοέλληνες «δημοσίους σχέσεις». Εκείνη, ήτις επροσπάθει, ως θλιβερά καρικατούρα καπιταλιστού επιχειρηματίου του προπερασμένου αιώνος, «να βγάλη κι απ’ τη μύγα ξύγκι», στερώντας από τους υφισταμένους της πολλά από εκείνα που νομίμως εδικαιούντο. Εκείνη, ήτις ως σκοπόν ζωής είχεν την καρριέραν και την επιτυχίαν, τον εφιάλτην που συνήθως αποκαλούμεν «Αμερικανικόν Όνειρον».

Ο ταμίας έμεινεν χάσκων, μη δυνάμενος να πιστεύση το μέγεθος του θράσους, ή της τυφλώσεως. Ενεθυμήθη και την πρόσφατην διήγησιν φίλου του Κρητός, ο οποίος περιέγραφεν το πώς εσείετο καθημερινώς η πόλις των Χανίων από τας αντιπολεμικάς εκδηλώσεις, και πως το βράδυ όλοι οι καταστηματάρχαι «έκαμναν τεμενάδες» στους ναύτες των Αμερικανικών πολεμικών σκαφών.

Eνεθυμήθη τον προσφιλέστατόν του κυρ-Αλέξανδρον και εμορμύρισεν πικρώς: «Έως πότε θα είμεθα αχαρακτήριστοι γραικύλοι;» και, παύσας να φιλοσοφεί περί των ανθρωπίνων, εύρεν και πάλιν χαρμόλυπον παραμυθίαν εις την γλυκείαν βάσανον της ενατενίσεως της ωραιοτάτης και καλλιμόρφου ασκουμένης.

(Γραμμένο τις ημέρες που ξεκινούσε η επέμβαση στο Ιράκ, άνοιξη του 2003)

Σκόρπια λόγια

Η τήβεννος του δικαστή ποτέ δε με κολάκεψε,

Ούτε του Αχιλλέως η πανοπλία,

Τα επιμελώς διαλυμένα ράκη του ζητιάνου,

Ή το πρησμένο πετσί του επιβήτορα ταύρου.

Πώς να ντυθώ για σένα;

Γυμνό δε θα με θες-

Εδώ ούτε τ’ όνομά μου δεν θυμάσαι.

....γραμμένο μεσοκαλόκαιρο

Μια προσευχή για τα Χριστούγεννα

Εικοστέσσερις Δεκέμβρη.

Μόνος σ’ενα άδειο σπίτι

Και αυτή δεν έχει φύγει

-γιατί, απλά, ποτέ δεν ήρθε.

Και ο νους ξεφεύγει πίσω

Σ΄αγκαλιές, διπλά κρεββάτια

Και στα δυο της μαύρα μάτια.

Σε τραγούδια, μελωδίες,

Σε γιορτές και παραλίες,

Σ’ ό,τι ζούμε και ποθούμε

Και σ’εκείνο που φοβίζει

Κι αποφεύγουμε να δούμε:

Στις σκιές τ’ ωχρό κρανίο

Που όλ’ αυτά περιγελάει

Κι από μέσα το σκουλήκι

Που ό,τι χτίζουμε μασάει.

Αν αυτή η γαλάζια μπάλα

Πλέει μονάχη στο κενό της,

Κι αν δεν είναι ριζικό της

Ένας γάμος με το Φώς,

Τότε πες μου αλήθεια πώς

Ο καϋμός μου θ’ αναστήσει

Κείνα πού ‘χαν τραγουδήσει

Ψαλμωδοί και ποιητές,

Τροβαδούροι και ρεμπέτες,

Της ζωής αθώοι και φταίχτες,

Κι όποιος ένιωσε στο βάθος

Ό,τι κρύβει κάθε

πάθος.

Μα απόψε έχουν βεγγέρα

Όλοι οι... «δίκαιοι» του κόσμου

Και η ευσεβής

μιζέρια

Που αναδίνουν οι ψαλμοί τους

Ένα γύρω με κυκλώνει

Και η σιωπηρή μομφή τους

Το λαρύγγι μου γραπώνει.

Αλλά ο Ξένος, όπως πάντα,

Σιωπηλά θα ’ρθεί κι απόψε.

Και σαν θά ’μπειο Απρίλης

Θα διαβεί στη Βηθανία.

Το φιλοπερίεργο πλήθος

Θα θρηνεί και θ ’αμφιβάλλει,

Αλλ’ Αυτός θα προχωρήσει.

Και προτού το θαύμα γίνει,

Μεσ’ τη θλιβερή και γκρίζα

επικράτεια του Χάρου

Θα σταθεί και θα δακρύσει

μπρος στον τάφο του Λαζάρου.

(Γραμμένο Ιούλιο, με το νου να βηματίζει νευρικά ανάμεσα σε μνήμες και πόθους, μπλεγμένος στο δίχτυ ενός έρωτα πέρα για πέρα ανέφικτου - και τό 'ξερα.

Είναι στιγμές που ο ανεκπλήρωτος πόθος σε ξεπλένει από μίζερες, στρυφνές επιταγές, ηθικές ή άλλες, και μένεις μόνο με το βαθύ αίτημα της ζωής, ΖΩΗΣ με κεφαλαία, πλέριας, σώας, ολόκληρης. Λίγες φορές στη ζωή μου ένιωσα την ανάγκη να κραυγάσω "Κύριε, απολλύμεθα!", όχι ζητώντας ένα ψυχολογικό καταπραϋντικό, θρησκευτικές παρηγοριές και μαστουρώματα με άφθονο λιβανωτό, μα απάντηση σε καίριο της ύπαρξης ερώτημα, απτό, ψηλαφητό, βαρύ σαν πέτρα φωλιασμένη στο στομάχι.

Σαν ποίημα δεν νομίζω πως λέει και πολλά. Αλλά είναι δικό μου κομμάτι, σάρκα μου, πέρα για πέρα.)

Κάποια Χριστούγεννα

24 Δεκέμβρη

Η γκρίζα πόλη, μεθυσμένη, παραπατάει σε χιόνι ξαφνικό

Και μέσα από τη λερωμένη ομίχλη που σηκώθηκε προβάλλουν

Βασανισμένα πρόσωπα, όλο ζάρες, κι απλώνουν ικετευτικές παλάμες,

Ψελλίζοντας τις ακατάληπτες αιτίες της παρακμής τους·

Πολυάσχολοι χρηματιστές ανοίγουν βιαστικά το βήμα, προσπερνώντας·

Αλλόγλωσσα κορίτσια, επιδεικνύουν προκλητικά τα μακριά τους

πόδια

Και ένας γέροντας ρακένδυτος, υψώνοντας καταμεσίς στο δρόμο τη μαγκούρα,

Φτύνει βλαστήμιες σκοτεινές στον κόκκινο ουρανό.

Τη 24η του αυτού μηνός, παραμονή της του Χριστού Γεννήσεως.

Τη βλέπω ξαφνικά, παγώνω· κρατά δυο τσάντες που από δώρα ξεχειλίζουν,

Πιασμένη αλά μπρατσέτα μ’ έναν άνδρα· γελούνε, περπατούν σχεδόν χορεύοντας-«Κοίτα ! Χιονίζει !» λέει εκείνη εκστατικά· χαμογελάει αυτός, την αγκαλιάζει

τρυφερά-

Ενα λεωφορείο μπαίνει μπροστά· μεσολαβεί μια ατέλειωτη στιγμή·

Ο δρόμος άδειασε· μια ανεπαίσθητη υποψία της μυρωδιάς της.

Ώρες αργότερα, στο μισοάδειο μαγαζί, πλάι σε κάποιον μεθυσμένο και ταλαίπωρο

Αλβανό,

Μασάω με προσπάθεια περισσή το πλαστικό φαΐ – νηστήσιμο, καθώς πουλάει καλά

τις μέρες τούτες-

Κι ακούω απ’ τα μεγάφωνα τα κάλαντα σε κάποια αλλότρια γλώσσα,

να ειρωνεύονται, θαρρείς,

Σε τόνους γλυκερούς, την τόσην ερημιά.

…επέστη δε καιρός ο της γεννήσεως, και τόπος ην ουδείς, τω καταλύματι.

Κρύο· τυλίγομαι σφιχτά μεσ’το παλτό και διασχίζω βιαστικός

την παγωμένη ερημιά που λεν « Πλατεία Ομονοίας »

Για ν’ ανταμώσω έν’ άδειο στρώμα,

Μεσ’ το μουντό και παγωμένο σπιτικό.