Κι ένα καλό νέο...

Οχι κατεδάφιση στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου
Το ΣτΕ ακύρωσε υπουργική απόφαση
Του Νικου Bατοπουλου

Δεν θα κατεδαφιστεί τελικά η αρ ντεκό πολυκατοικία της Διονυσίου Αρεοπαγίτου 17, το πλησιέστερο κτίριο τη παλιάς Αθήνας στο Νέο Μουσείο Ακροπόλεως. Το κτίριο Κουρεμένου, που έγινε διάσημο διεθνώς καθώς η προοπτική κατεδάφισής του, για να απελευθερωθεί η οπτική επαφή Μουσείου και Ιερού Βράχου, προκάλεσε πάθη και εκατέρωθεν επιχειρηματολογία, προστατεύεται πλέον από την υπ’ αριθμ. 2335/2009 απόφαση του ΣτΕ. Σύμφωνα με αυτήν ακυρώνεται προηγούμενη υπουργική απόφαση του 2007 που αφαιρούσε από το κτίριο την κρατική προστασία.

Αστικό μέτωπο

Η εξέλιξη αυτή δικαιώνει την προσφυγή των ενοίκων του ακινήτου και θεωρείται σημαντική όχι μόνο διότι θέτει τέρμα σε μία εκκρεμότητα αλλά και διότι τοποθετεί το σκεπτικό της απόφασης σε μία ευρύτερη πλατφόρμα καθώς μιλάει για σύνολα και αστικά μέτωπα επί της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. «...Aποτελεί ένα αρχιτεκτονικό σύνολο που εμπίπτει στην προστασία του αρχαιολογικού νόμου και της σύμβασης της Γρανάδας και έχει αυτοτελή αξία για τη φυσιογνωμία της περιοχής, η οποία συνιστά κομβικό σημείο της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων της πόλης των Αθηνών καθώς και για τον πολεοδομικό ιστό της πόλης».

Η προστασία του μετώπου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, με τα επίμαχα κτίρια στους αριθμούς 17 και 19, δημιουργεί πλέον ένα νέο δεδομένο για την ευρύτερη περιοχή. Οπως δείχνουν τα πράγματα, η προστασία της «άνω ζώνης» με τα επώνυμα κτίρια και τη μοναδικότητα της Δ. Αρεοπαγίτου, ζυγοσταθμίζεται με την πιθανή απώλεια της «κάτω ζώνης» με τα δύο ακροβολημένα νεοκλασικά στις γωνίες της οδού Χατζηχρήστου με τη Μακρυγιάννη και τη Μητσαίων. Το ΣτΕ εξέτασε και την προσφυγή της αστικής εταιρείας Monumenta που ζητούσε να ακυρωθεί άλλη υπουργική απόφαση που στερούσε προστασία από το νεοκλασικό σπίτι της οδού Μακρυγιάννη 10 και Χατζηχρήστου 21. Το ΣτΕ απέρριψε την αίτηση και διατήρησε ως νόμιμη την υπουργική απόφαση. Το κτίριο, αυτό, που είναι άνω των 100 ετών, με πρώτη φάση οικοδόμησης επί Οθωνος, θα κατεδαφιστεί.

Μία άλλη οπτική στο σύνθετο αυτό ζήτημα μας δίνει η αρχιτέκτων Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη. «Το κράτος δημιούργησε ένα κακό προηγούμενο», λέει στην «Κ». «Αντί να δίνει το παράδειγμα στους ιδιώτες, προχωράει στην κατεδάφιση ενός κτιρίου άνω των 100 ετών. Επιπλέον, είναι μία άνιση συμπεριφορά. Το κράτος ως κράτος βρίσκει τον τρόπο να επιτύχει τον σκοπό του, ενώ ένας ιδιώτης που θα ήθελε να γκρεμίσει ένα αντίστοιχο κτίριο επειδή ”τον ενοχλούσε” θα κρινόταν παράνομος».

Μια ένσταση

Η ένσταση που προβάλει η κ. Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη για τα κτίρια της οδού Χατζηχρήστου είναι ότι «αυτά δεν ενοχλούν. Ορίζουν το οικοδομικό τετράγωνο και η παρουσία τους δικαιολογεί κάπως το νεοκλασικό κάγκελο που επέλεξαν να βάλουν περιμετρικά του Νέου Μουσείου. Θα μπορούσαν να εξευρεθούν χρήσεις, βοηθητικές του Μουσείου, για τα δύο αυτά νεοκλασικά κτίρια».

Η είδηση, πάντως, της διάσωσης της πολυκατοικίας της Δ. Αρεοπαγίτου 17, έργο του αρχιτέκτονα του αθηναϊκού μεσοπολέμου Βασιλείου Κουρεμένου, προκάλεσε ανακούφιση σε χιλιάδες Αθηναίους που μέσα από μηνύματα στο Διαδίκτυο εξέφραζαν την αντίθεσή τους στην προοπτική κατεδάφισης. Οι υποστηρικτές της ελεύθερης θέας δεν αιφνιδιάστηκαν πάντως καθώς η επιτυχής λειτουργία του Μουσείου είχε κατευνάσει τα πνεύματα.

Από την Καθημερινή

Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Έχω εκφραστεί επανειλημμένα, με διόλου κολακευτικούς χαρακτηρισμούς, για το κτίριο του Νέου Μουσείου Ακρόπολης.

Με χαρά διεπίστωσα τις προάλλες, σε σύντομη επίσκεψη με τη Ν., ότι η αίσθηση που μου αφήνει το εσωτερικό του είναι πολύ διαφορετική. Θεωρώ πολύ ευφυή το σχεδιασμό όσον αφορά το πόσο εύστοχα αξιοποιεί το αττικό φως.

Από ‘δω και μπρος, θα μου είναι ευκολότερο να συμφιλιωθώ με τον τιτάνιο όγκο του, φυτεμένο ανάμεσα στα σπίτια της περιοχής. Για μένα, είναι ένα άνισο, αλλά σημαντικό και ενδιαφέρον αρχιτεκτόνημα.

………………….

Δεν είδα τίποτα που να με πείθει ότι η κατεδάφιση των δύο διατηρητέων είναι επιβεβλημένη. Αδυνατώ να κατανοήσω γιατί εμποδίζουν περισσότερο απ’ ό,τι το κτίριο Βάιλερ, ή τα άλλα κτίρια που γειτνιάζουν με το μουσείο. Άλλωστε, ο βράχος της Ακρόπολης και ο Παρθενώνας παραμένουν ορατά. Όσον αφορά στο θέατρο του Διονύσου, από τη μια πλευρά της Αίθουσας του Παρθενώνα είναι εντελώς ορατό, ποιος ο λόγος να είναι ορατό και από την εξέδρα του εστιατορίου (την οποία μόνο «παντόφλα» μπορώ να αποκαλέσω- μάλλον το πιο ατυχές σημείο όλης της κατασκευής).

Όσον αφορά στα επιχειρήματα που ακούστηκαν, ότι δηλ. "ξεσηκώθηκαν οι (αστοί, άρα εξ ορισμού εχθροί του λαού) ιδιοκτήτες για να σώσουν το σπιτάκι τους", τα βρίσκω απλά λαϊκίστικα και εκτός θέματος. Δεν καταλαβαίνω γιατί θα πρέπει να υποθέτω διάφορα για τα κίνητρα των ιδιοκτητών, αυτό που με νοιάζει είναι ο κίνδυνος να χάσει η πόλη μου ένα όμορφο κομμάτι, να καταστραφεί το αρχιτεκτονικό μέτωπο του πεζοδρόμου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και να αναδυθεί, ως άλλος Λεβιάθαν, απόλυτα κυριαρχικός, ο όγκος του Μουσείου, επισκιάζοντας κάθε τι άλλο.

Αλλά το πλέον σκανδαλώδες, είναι η αιτιολόγηση της απόφασης του Κ.Α.Σ. του Ιουλίου του 2007, περί άρσης του χαρακτηρισμού ως διατηρητέων των δύο κτιρίων, λόγω «υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος». Αυθαίρετη και ανυπόστατη. Υπέρτερο δημόσιο συμφέρον η απρόσκοπτη θέα από το εστιατόριο; Προκλητικά απούσα η επιχειρηματολογία.

Παρεμβαίνουν, λέει, τα δύο κτίρια στο 'διάλογο" μουσείου- Ακρόπολης.

Κι όμως, ενδέχεται ο «θόρυβος» που προκαλεί η παρουσία των δύο συγκεκριμένων, αλλά και των άλλων γύρω κτιρίων, να προσθέτει αντί να αφαιρεί από τη «συνομιλία» του Μουσείου με το Βράχο της Ακρόπολης, προσδίδοντας πιο οικείες διαστάσεις σ' ένα κομμάτι της πόλης όπου ο Παρθενώνας και το Μουσείο, αν αφεθούν μόνα, ορίζουν ένα δίπολο που μοιάζει να συνθλίβει το ανθρώπινο.

Το κατ' εξοχήν προβληματικό, είναι για μένα ότι όλος ο σχεδιασμός έγινε με βάση τους δύο αυτούς πόλους: Μουσείο - Ιερός Βράχος. Σαν να μην υπάρχει τίποτε άλλο, σαν να είναι ανύπαρκτη ή ολότελα άνευ αξίας η περιβάλλουσα πόλη.

Στην καλύτερη περίπτωση, μοιάζουμε να λέμε, το υψηλότερο που μπορούμε να ελπίζουμε πως θα επιτύχουμε, είναι να είμαστε επιτυχημένοι διαχειριστές των αρχαίων ερειπίων. Η πρόσφατη αρχιτεκτονική ιστορία της πόλης, τα ελάχιστα αρχιτεκτονικά δείγματα της αστικής κουλτούρας του μεσοπολέμου - και ποιος ξέρει τι άλλο- θεωρούνται εξ' ορισμού άνευ σημασίας.

Μοιάζει να ομολογείται πως το μόνο για το οποίο αισθανόμαστε πως έχουμε κάποια αξία, είναι το ότι βρισκόμαστε στις ίδιες γεωγραφικές συντεταγμένες με την Αθήνα του Περικλή.

Ίσως θα άξιζε τον κόπο να κάναμε μια συζήτηση για την τόση προσήλωσή μας στο κλασικό παρελθόν, για το ιδεολόγημα της συνέχειας, για το τι αντιλαμβανόμαστε ως ταυτότητά μας και το πώς αυτό αντανακλάται στη σχέση μας με τα μνημεία του παρελθόντος, την επιλεκτική διάσωση κάποιων και την καταστροφή κάποιων άλλων . Δεν είμαι σίγουρος για το αυτονόητο, ούτε για την ηθική αιτιολόγηση της αποκάθαρσης του Παρθενώνα από τις μεταγενέστερες προσθήκες, όπως τον Φράγκικο πύργο και την εκκλησιά της Παναγιάς της Αθηνιώτισσας.

Εν δυνάμει ένοχοι λόγω... μετανάστευσης

Mε τη νέα πρωτοφανή ρύθμιση ουσιαστικά ποινικοποιείται η ιδιότητά τους ως αλλοδαπών και όχι η πράξη...

Του Τάκη Kαμπύλη, από την Καθημερινή

Πριν από 15-20 χρόνια, όταν το πρώτο μεταναστευτικό κύμα ξέσπασε στα ελληνοαλβανικά σύνορα, επίσης άρχισε να καταγράφεται με αξιοσημείωτη και συνεχώς αυξανόμενη συχνότητα ένα νέο φαινόμενο: Πολύ συχνές απαγωγές βοσκών της ελληνικής μεθορίου ή μικρομεσαίων επαγγελματιών των πλησιέστερων αστικών κέντρων.

Σε δύο, τρία χρόνια το φαινόμενο είχε πάρει ανησυχητικές διαστάσεις και συνήθως αποδιδόταν είτε σε «Aλβανούς εμπόρους ναρκωτικών» είτε γενικώς στην «αλβανική μαφία».

Με τα χρόνια αποδείχτηκε πως αυτή ήταν η μία πλευρά. Η άλλη, που επιμελώς αποσιωπήθηκε από τις τοπικές αστυνομικές αρχές, είχε να κάνει με την αθέτηση της «μπέσας».

Eλληνες κτηνοτρόφοι και επαγγελματίες αγόραζαν από Αλβανούς συναδέλφους τους γάλα και άλλα κτηνοτροφικά προϊόντα και στη συνέχεια, οχυρωμένοι πίσω από τα σύνορα, απλώς δεν εκπλήρωναν τις υποχρεώσεις τους. Με αποτέλεσμα -μη έχοντας άλλον τρόπο διεκδίκησης- οι Αλβανοί να καταφεύγουν στις πράξεις βίαιης αντεκδίκησης.

Από αυτή την ιστορία έμαθαν πολλά οι έμποροι και οι κτηνοτρόφοι, τόσα ώστε στη συνέχεια να τηρούν τις υποχρεώσεις τους. Οχι όμως και η πολιτεία. Η οποία μόλις προχθές νομοθέτησε ότι αρκεί η ποινική δίωξη κατά αλλοδαπού ώστε αυτός να τιμωρείται (πριν καν τελεσιδικήσει δικαστικά) με απέλαση.

Η ουσία της ρύθμισης

Η πρωτοφανής στον σύγχρονο νομικό πολιτισμό ρύθμιση θεωρείται βέβαιο από πολλούς νομικούς πως θα εκπέσει ως αντισυνταγματική. Αυτό είναι το ένα ζήτημα. Το άλλο έχει να κάνει με την ουσία της ρύθμισης. Με αυτήν, επί της ουσίας χαρακτηρίζονται ως εν δυνάμει ένοχοι περίπου 2.000.000 ανθρώπων που ζουν δίπλα μας.

Διότι, όταν αρκεί ο χαρακτηρισμός «μετανάστης» ως επαρκές τεκμήριο ενοχής, τέτοιο ώστε να μην του επιτρέπεται να υπερασπισθεί τον εαυτό του, τότε ποινικοποιείται όχι η πράξη αλλά η ιδιότητα. Η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση θεωρείται περίπου γονιδιακή διότι δεν ξεχωρίζει τον νόμιμο, από τον παράνομο, το παιδί από τον πατέρα.

Σε μία περίπτωση ανάμεσα στις πολλές που έχουν φθάσει στις ανεξάρτητες αρχές, ο Μίλτος Παύλου, σήμερα διευθυντής του παρατηρητήριου για τον ρατσισμό, θα θυμηθεί εκείνη που ξέσπασε ανάμεσα σε μία οικογένεια Πακιστανών. Ο σύζυγος κακοποιούσε τη γυναίκα, αλλά αυτή χωρίς χαρτιά τελικά υποχρεώθηκε σε απέλαση μαζί με το παιδί τους. «Ο όρος «νόμιμο» είναι τόσο δυσδιάκριτος από τον όρο «παράνομο» ώστε πολύ εύκολα ο μετανάστης μπορεί να πέσει θύμα του οποιουδήποτε θελήσει να τον καταγγείλει στην αστυνομία. Κι αυτό σπανίως θα συμβεί σε μια ενδοοικογενειακή διαφορά, αλλά πολύ πιο εύκολα σε μία οικονομική διαφορά. Eτσι, με τη συγκεκριμένη διάταξη, καθίσταται ο μετανάστης όμηρος στις διαθέσεις κάθε συμπατριώτη μας».

Μέτρο... προστασίας

Eπίσης ανοίγει ένας νέος κύκλος καχυποψίας στην καθημερινότητα, αφού πλέον το «Eλληνας» και «ξένος» διαχωρίζεται και «νομικά».

Ο κ. Μίλτος Παύλου θα σημειώσει επίσης πως τέτοια διάταξη είναι πρωτόγνωρη στη σύγχρονη Ευρώπη και είναι απορίας άξιο τι τελικά είχε στο μυαλό του ο νομοθέτης. (Πιθανόν το 7% του ΛΑΟΣ;)

Στην ίδια κατεύθυνση, υπενθυμίζεται από τον Μίλτο Παύλου και μία άλλη διάταξη, σύμφωνα με την οποία παρατείνεται για τους μετανάστες ο χρόνος προφυλάκισης κι αυτό αιτιολογείται από τον νομοθέτη ως μέτρο για την προστασία τους! Για να προστατευθούν από ρατσιστικές συμπεριφορές. Με λίγα λόγια φυλακίζεις το υποψήφιο θύμα ώστε να το προστατεύσεις από τον θύτη!

Το τελικό ερώτημα μπροστά σε όλον αυτό τον παραλογισμό είναι «πού θα φθάναμε αν το ποσοστό του ΛΑΟΣ έφθανε στο 10%;».

Πρέπει να θεωρείται αυταπόδεικτος ο συσχετισμός του πρόσφατου εκλογικού αποτελέσματος με τα συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα;

Η ομηρία στην οποία καταδικάζονται πλέον άνθρωποι που ζουν μια 20ετία και περισσότερο δίπλα μας, που τα παιδιά τους είναι συμμαθητές των δικών μας απεικονίζει άραγε το σημερινό πρόσωπο της Ελλάδας;

Τα όρια

Η πολιτική σκοπιμότητα θεωρείται θεμιτή αρκεί τα όριά της να μην ξεπερνούν τα όρια που οι ίδιοι θέτουμε στην ποιότητα της καθημερινότητάς μας.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση ένας νέος γύρος πολέμου θα είναι επιζήμιος όχι επειδή ξέρουμε τους νικητές, αλλά τους ηττημένους. Και τότε αυτός που ξεκινά τέτοιο πόλεμο αυτοδικαίως χαρακτηρίζεται «λίγος»...

Οι υπογραμμίσεις, δικές μου.

Η ανησυχία κι η αηδία που νιώθω εντείνονται.

Κατά τ' άλλα, "Όχι, όχι, εμείς οι έλληνες δεν είμαστε ρατσιστές"!

Ιράν

Μια βαριά σκιά πλανάται πάνω απ' την όμορφη χώρα και τους ανθρώπους της, σχεδόν τόσο πηχτή, όσο και το νέφος της Τεχεράνης.

Πουθενά δεν ακούγονται γέλια, τραγούδια, φωνές.

Τα συναισθήματα των ανθρώπων ρέουν κρυφά, υπογείως.

Και πανταχού παρούσα, σε αγάλματα ή γιγάντιες προσωπογραφίες, η αυστηρή όψη του Αγιατολάχ Χομεϊνί και οι μνήμες από τον φριχτό πόλεμο.

"Το κρασί! Ωραίο πράγμα το κρασί", ξεσπάθωσε ο στρογγυλοπρόσωπος έμπορος στο παζάρι -θαρρώ ήταν στο Εσφαχάν- μόλις άκουσε ότι είμαστε Έλληνες. "Κι εδώ, ο Μουλάς λέει πως είναι αμαρτία, μα εκείνος κάθε βράδυ πίνει στο σπίτι του!"

Τη φωτογραφία τράβηξα στο Εσφαχάν, στο "Τζαμί του Ιμάμη", πάνε επτά χρόνια, νομίζω.

Μια συνέντευξη

«Eγινα εκδότης για τον Παπαδιαμάντη»

Ο Δημήτρης Μαυρόπουλος θυμάται πώς γεννήθηκε ο «Δόμος» και δηλώνει δικαιωμένος για τα «Απαντα» του συγγραφέα

Συνέντευξη στον Σπυρο Γιανναρα (Καθημερινή 07.06)

Η ανέλπιστη εκδοτική επιτυχία του μεταθανάτιου βιβλίου του Ζήσιμου Λορεντζάτου «Collectanea» έβαλε τον εκδοτικό οίκο «Δόμο», για πρώτη φορά στην ιστορία του, στη λίστα των οίκων με τα πιο ευπώλητα βιβλία για αρκετές εβδομάδες. Με την ευκαιρία αυτή ο εκδότης και κάποτε διακεκριμένος στο σχολικό στίβο εκπαιδευτικός Δημήτρης Μαυρόπουλος μιλάει στην «Κ» για τη γέννηση του «Δόμου» (τον Σεπτέμβριο του 1978) και την κριτική έκδοση των «Απάντων» του Παπαδιαμάντη, εκδοτικό εγχείρημα απροσμέτρητης αξίας, αναμενόμενο μόνο από μεγάλο κρατικό θεσμό και όχι από μικρό εκδότη. Εκφράζει την αγάπη του για τη μαστορική και το δέος του για τους ιερούς κανόνες της τυπογραφίας και σχολιάζει τη λεγόμενη οικονομική - αναγνωστική κρίση των ημερών μας.

- Φαίνεται ότι το «Collectanea» θα είναι το πιο ευπώλητο βιβλίο του Ζήσιμου Λορεντζάτου. Τι τύχη είχαν τα προηγούμενα βιβλία του;

- Ναι, πράγματι, ήταν μια έκπληξη για μένα η ανταπόκριση του κοινού σε αυτό το βιβλίο. Του Ζήσιμου τα βιβλία συνήθως τα βγάζαμε σε 1.000 αντίτυπα, μερικά και σε μικρότερο αριθμό 500 και 400... Το κοινό του ήταν περίπου 800 αντίτυπα, να πουληθούν μέσα σε 10 χρόνια. Το μόνο που είχε κάνει δεύτερη έκδοση ήταν αυτό το ταξιδιωτικό, που δεν είναι απλώς μόνο ταξιδιωτικό, «Στου τιμονιού τ' αυλάκι».

Οι λίγοι του πολιτισμού

Δεν ήταν εύκολο να προσεγγίσει κανείς τα βιβλία του Ζήσιμου. Υπήρξαν αρκετές, ασφαλώς καλές, παρουσιάσεις. Αλλά θα το πω με έναν τρόπο λίγο παροιμιακό, από την εποχή του Ομήρου μέχρι σήμερα μια μικρή αναλογία ανθρώπων είναι που φτιάχνει πολιτισμό. Ο Ζήσιμος επηρέασε ανθρώπους. Τους λίγους αυτούς. Κι αυτοί οι λίγοι επηρέασαν άλλους. Τα βιβλία του, όταν έβγαιναν ήταν γι' αυτή τη μικρή αναλογία ανθρώπων ένα εκδοτικό γεγονός. Εχω ακούσει την έκφραση, να πάμε πολύ παλιά, ότι το «Χαμένο Κέντρο» έλαβε τη θέση ενός μανιφέστου μέσα στην Ιστορία. Πάντως, η έκπληξή μου είναι μεγάλη. Γιατί αυτό το βιβλίο, μέσα σε τρεις εβδομάδες τώρα, κοντεύει να φτάσει τα 800 αντίτυπα, που άλλες φορές θέλαμε 10 χρόνια για να τα φτάσουμε. Γιατί; Οπως μου έλεγε ένας φίλος, το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου ήταν ένα περιεχόμενο που έλειπε, χρόνια τώρα, από τον τόπο μας, από την πνευματική μας ζωή, να το πω έτσι. Πιστεύω ότι αυτός είναι ο λόγος. Είναι το βιβλίο που πουλιέται στόμα με στόμα.

- Υπήρξε άραγε κι ένα κοινό που αγόρασε το βιβλίο ψάχνοντας να βρει στοιχεία προσωπικά του Λορεντζάτου που δεν έβρισκε αλλού;

- Κι εγώ όταν πήρα στα χέρια μου το χειρόγραφο, το αυτόγραφο του Ζήσιμου και κάθισα να το διαβάσω, περίμενα να δω πράγματα προσωπικά. Ομως, δεν εκτίθεται προσωπικά ο Λορεντζάτος σε αυτό το βιβλίο, παρ' όλο που υπάρχουν προσωπικές αναφορές -πάρα πολλές-, καταθέσεις μεταφυσικών αξόνων κυρίως, κάτι που δεν φαίνεται στο δοκιμιακό του έργο ή μάλλον είναι κρυμμένο κάτω από τις γραμμές. Μερικές δε καταγραφές μπορεί να τις πεις ομολογίες πίστεως. Το μπακγκράουντ του βιβλίου αυτού είναι φοβερό. Δεν ξέρω πόσοι έχουμε τη δυνατότητα να προσεγγίσουμε το υλικό που απλώνεται. Κυρίως όσο αφορά την ξένη λογοτεχνία και την ποίηση. Είναι ζωγραφιά μιας εποχής που λέμε ότι τελειώνει. Ελπίζω να μην τελειώσει. Δεν ξέρουμε. Η ιστορία έχει χαοτικό χαρακτήρα, ιδίως στην πνευματική ζωή. Ο Λορεντζάτος ζωγραφίζει αυτόν τον κόσμο από τη δεκαετία του '40, για 50 χρόνια περίπου.

- Ο Λορεντζάτος έζησε μακριά από τον θόρυβο και τα ενδιαφέροντα της αγοράς. Μήπως σε αυτήν την επιλογή του τον μιμήθηκε και ο «Δόμος»;

- Ο εκδοτικός οίκος έχει σχέση με τον Λορεντζάτο. Θα έλεγα ότι είναι ένας από αυτούς που τον γέννησαν. Η σχέση μου μαζί του με επηρέασε και στον τρόπο του βίου μου. Ναι, περίπου κι εγώ μακριά από τη δημοσιότητα θέλω να είμαι. Καμιά φορά μου λένε γιατί δεν κάνω αυτά τα μάρκετινγκ, ξέρω 'γω, και απαντάω ότι δεν πουλάω φέτα Παρνασσού για να τη διαφημίσω. Αλλο πράγμα κάνω. Αν είναι στέρεο, θα περπατήσει μόνο του. Αν δεν είναι, θα βουλιάξει.

- Πώς αποτολμήσατε τέτοιο τεράστιο και δαπανηρό εκδοτικό εγχείρημα, όπως ήταν η κριτική έκδοση των Απάντων του Παπαδιαμάντη;

- Ο ενθουσιασμός έπαιξε ρόλο. Γιατί αν έπαιζε η λογική ρόλο, δεν θα προχωρούσαμε. Ο εκδοτικός οίκος δημιουργήθηκε για να βγουν τα άπαντα του Παπαδιαμάντη. Ολα τα άλλα ήρθαν μετά. Δεν τα είχα υπολογίσει τότε. Μάλιστα, ο εκδοτικός οίκος γεννήθηκε στο ύψος της Μαλακάσας. Είναι ενδιαφέρουσα αυτή η ιστορία: είχαμε πάει με τον Λορεντζάτο και τον Χρήστο τον Γιανναρά στη Χαλκίδα, να φάμε ένα ψαράκι με τον Τριανταφυλλόπουλο, να κάνουμε και την εκδρομή μας. Κι εκεί ο Τριανταφυλλόπουλος μας έλεγε με στενοχώρια ότι θέλει να ξεκινήσει αυτή την κριτική έκδοση του Παπαδιαμάντη, αλλά δεν βρίσκει εκδότη. Είχε ήδη αποταθεί σε τρεις μεγάλους και δεν βρήκε ανταπόκριση. Επιστρέφοντας, λοιπόν, στο ύψος της Μαλακάσας, ελεεινολογούσαμε τον τόπο μας που δεν υπάρχει ένας να τον εκδώσει κι αποτόλμησα την κουβέντα: Γιατί δεν φτιάχνουμε τον δικό μας εκδοτικό οίκο; Λοιπόν, έτσι φτιάχθηκε ο «Δόμος» για να βγει ο Παπαδιαμάντης. Ηταν ένα εγχείρημα που με δικαίωσε, πρέπει να πω. Δεν χρειάζονται άλλα κέρδη στη ζωή σου πέρα από αυτή τη δικαίωση, φτάνει αυτό.

Θεολογικά βιβλία

- Εχει διαμορφώσει το δικό του κοινό ο «Δόμος»; Και ποιους τομείς στον χώρο του βιβλίου προσπάθησε να καλύψει;

- Ναι, νομίζω ότι έχει ένα κοινό. Κατ' αρχήν είναι όλο το έργο γύρω από τον Παπαδιαμάντη. Δεν είναι μόνο τα «Απαντα» που έβγαλα και οι μελέτες γύρω από τον Παπαδιαμάντη. Μετά και λόγω της σχέσης μου με την Εκκλησία προσπάθησα να υπηρετήσω κάποια θεολογικά πράγματα, αποφεύγοντας πάρα πολύ να βγάλω θρησκευτικά βιβλία. Ομως, όταν έπεφτε στα χέρια μου ένα καλό θεολογικό βιβλίο, ναι, το έβγαζα, αδιαφορώντας αν θα βρει ανταπόκριση ή όχι. Πιστεύω ότι σε αυτόν τον τομέα έχω βγάλει αρκετά κλασικά θεολογικά έργα. Και τρίτο ήταν το δοκίμιο. Ο Ζήσιμος είναι η ραχοκοκαλιά του δοκιμίου, πρέπει να πω. Ο Γιανναράς είναι η δεύτερη ραχοκοκαλιά του δοκιμίου και κοντά εκεί έχω βγάλει κι άλλα δοκίμια ή μελέτες, που είχαν κάτι να πουν. Κατά τη γνώμη μου, βέβαια, έτσι; Και βλέπω ότι αρκετοί άνθρωποι το έχουν καταλάβει κι έτσι, όταν ένα βιβλίο γράφει εκδόσεις «Δόμος», έχουν εμπιστοσύνη ότι κάτι θα βρουν μέσα σ' αυτό.

Ιεροί οι κανόνες της τυπογραφίας

- Ο «Δόμος» έγινε γνωστός στη βιβλιαγορά και χάρη στην αισθητική αρτιότητα των βιβλίων του. Ποια ήταν τα κίνητρα που σας έκαναν να στραφείτε στις εκδόσεις;

- Εχω μια φυσική επιτηδειότητα με τα τεχνικά θέματα, με κατασκευές κ.λπ. Από μαθητής είχα μια τάση να πηγαίνω σε τυπογραφεία. Αυτό το μυστήριο του τυπογραφείου μου άρεσε πάρα πολύ. Εβλεπα και έκλεβα βλέποντας. Και πριν ακόμα ιδρυθεί ο «Δόμος» ανακατευόμουν με επιμέλειες εκδόσεων: πιο πολύ ήθελα να είμαι στο τυπογραφείο να βλέπω τη διαδικασία. Τότε τα τυπογραφεία δεν ήταν τα κομπιούτερ, ήταν οι άνθρωποι, τα μέταλλα, ήταν τα μελάνια που μύριζαν, πολλά πράγματα ήτανε. Ετσι, όταν ιδρύθηκε ο «Δόμος», αποφάσισα να εκδώσω τον Παπαδιαμάντη με μονοτυπία, δηλαδή με μεταλλικά στοιχεία. Με βοήθησε πολύ ο μακαρίτης ο Φίλιππας ο Βλάχος, οι αδελφοί Παληβογιάννη, ο μακαρίτης ο Ζουμαδάκης. Πήγα κοντά τους, έμαθα βλέποντας την τέχνη, έφτιαξα ένα δικό μου τυπογραφείο και εκεί φτιάξαμε τον Παπαδιαμάντη. Δεν έχω τίποτα ιδιαίτερες ικανότητες για την αισθητική. Ομως επιμένω να τηρώ τους κανόνες της παραδοσιακής τυπογραφίας, τους θεωρώ ιερούς κανόνες. Αυτή είναι η αισθητική: να τηρήσεις τους κανόνες. Εν αντιθέσει προς τη σημερινή κατάσταση, να το πω έτσι, όπου πολλοί δεν τους ξέρουν κι αφήνουν τις μηχανές να τους πηγαίνουν ή μια αισθητική σύγχρονη που μπορείς να επεμβαίνεις σε οποιαδήποτε μορφή και να την κάνεις εσύ όπως θέλεις.

- Οι κανόνες είναι επακριβώς προσδιορισμένοι;

- Είναι συγκεκριμένοι, προσδιορισμένοι. Εχουν καταγραφεί από μελετητές. Εγώ τους έμαθα από παλιούς μαστόρους. Καμιά φορά ως επιμελητής ήθελα κάτι να κάνω και ο μάστορας φώναζε: «Αυτό δεν γίνεται!». Εννοούσε ότι αυτό δεν το έχουμε μάθει στην παράδοση της τυπογραφίας να το κάνουμε, δεν μπορεί να γίνει. Και πάντα δίκιο είχε ο μάστορας.

Το θέμα είναι τι διαβάζουμε και όχι πόσο

- Η οικονομική κρίση εντείνει την αναγνωστική κρίση; Ποιοι εκδότες θίγονται περισσότερο;

- Δεν είναι εύκολη απάντηση. Πριν από ένα μήνα θα έδινα μια απάντηση. Τώρα με αυτή την έκπληξη, ένα βιβλίο 800 σελίδων, ακριβό βιβλίο, η λιανική του τιμή με το ΦΠΑ είναι 47 ευρώ, δεν είναι ευκαταφρόνητο ποσό, να έχει τέτοια κυκλοφορία... Τα 'χω χαμένα... Ισως η οικονομική κρίση επηρεάσει αυτά τα λεγόμενα «βιβλία μιας χρήσεως». Αντί μια οικογένεια ή ένας αναγνώστης να αγοράζει 4, 5, 10 βιβλία, τον χρόνο, να το περιορίσει και να αγοράζει 2 - 3. Είναι σύνθετο το πρόβλημα. Μια απλή απάντηση θα ήταν παρακινδυνευμένη και αφελής νομίζω.

- Υπάρχει αναγνωστική κρίση;

- Οχι, αναγνωστική κρίση δεν υπάρχει. Και περισσότερος κόσμος διαβάζει και περισσότερα βιβλία διαβάζονται. Το ερώτημα είναι τι βιβλία διαβάζονται και τι κόσμος διαβάζει. Θυμάμαι ότι όταν ήμουν νέος θαυμάζαμε τους τουρίστες που στην παραλία πάντα είχαν ένα βιβλίο και διαβάζανε κι εμείς δεν το κάναμε. Δεν λέει τίποτα αυτό. Το θέμα είναι τι διαβάζεις. Επιτρέψτε μου να τη μετακινήσω λίγο την ερώτηση. Φοβούμαι ότι περνάμε μια μεγάλη κρίση, την τελευταία δεκαετία, για να μην πω δεκαπενταετία. Δεν έχουμε βιβλία με περιεχόμενο που ν' ανοίγει δρόμους. Εχουμε κατακλυστεί από αυτά τα βιβλία, που εντάσσουμε στη λογοτεχνία ή στην ψυχολογία, τα οποία είναι μια καταγραφή ή περιγραφή ψυχολογικών καταστάσεων, κυρίως δε, γυναικείων. Μου έκανε εντύπωση, μια φορά, η περίπτωση ενός άνδρα συγγραφέα, καλού συγγραφέα, λογοτέχνη, ο οποίος ομολόγησε ότι αναγκάστηκε να αλλάξει γραφή και να γράφει με γυναικεία ψυχολογία για να είναι ευπώλητα τα βιβλία του. Τέτοια κρίση έχουμε. Κρίση πνευματική, να την ονομάσω. Κατά τα άλλα, οι αριθμοί ευημερούν.

- Η σχέση σας με τους συγγραφείς που εκδώσατε ήταν τυπικά επαγγελματική;

- Οχι. Με τους συγγραφείς έχω προσωπική σχέση. Είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις που θα βγάλω ένα βιβλίο με έναν συγγραφέα που δεν τον ξέρω ως φίλο. Αλλά και όταν βγάζω ένα βιβλίο κι αν δεν είναι στενός μου φίλος, γίνεται στενός μου φίλος. Είναι προσωπική η σχέση με τους συγγραφείς.

Τα χρόνια περνούν, ξανακοιτάμε τις σχέσεις από απόσταση, αφήνουμε πίσω τις εφηβικές εξιδανικεύσεις.

Οι άλλοι γίνονται πιο πραγματικοί, συχνά πιο δικοί μας, κυρίως όταν διακρινουμε καθαρά τις αδυναμίες τους- αδυναμίες κοινές, καθώς μας δίδαξαν τα χρόνια.

Κάποιες μορφές μένουν ως σταθερές της ζωής μας, έχοντας αφήσει ένα ζεστό ίχνος στην καρδιά.

Αγάπησα τον Παπαδιαμάντη και τον Ντοστογιέφσκυ χάρη σ' αυτόν τον άνθρωπο.

Έχω κάποια σχέση με την Εκκλησία -που διαρκώς επανατοποθετώ, αφήνοντας πίσω μου -όσο μπορώ- τα ενοχικά θρησκευτικά σύνδρομα- εν πολλοίς χάρη σ' αυτόν τον άνθρωπο.

Λίγους ανθρώπους γνώρισα που να τους ταιριάζει τόσο, χωρίς επιφύλαξη, ο χαρακτηρισμός "Δάσκαλος".

Πάνω απ' όλα, στάθηκε για μένα μια πατρική φιγούρα αποδοχής όταν είχα μεγάλη, πολύ μεγάλη ανάγκη κάτι τέτοιο.

Η ωρολογιακή βόμβα της μετανάστευσης

Του Θανου Π. Ντοκου*

Από την Καθημερινή της 27.05

H σημασία των πληθυσμιακών μετακινήσεων στην ανθρώπινη ιστορία ήταν πάντοτε πολύ μεγάλη. Σήμερα το φαινόμενο συνδέεται κυρίως με την οικονομική υπανάπτυξη και τον υπερπληθυσμό, οι μετακινήσεις θα αυξηθούν, τόσο λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης όσο και των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής και επείγει η αναζήτηση των κατάλληλων διεθνών στρατηγικών για τη διαχείριση του προβλήματος.

Οσον αφορά την Ελλάδα, μελέτη του ΟΗΕ περί πληθυσμιακών τάσεων εκτιμά τον ελληνικό πληθυσμό το 2015 σε 14,2 εκατομμύρια, εκ των οποίων περίπου τα 3,5 εκατομμύρια θα προέρχονται από χώρες μη-μέλη της σημερινής Ε.Ε. Είναι σαφές ότι οι μετανάστες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και αποτελούν μια δημογραφική ανάσα για τη γηράσκουσα Ελλάδα, αλλά προφανώς υπάρχουν και άλλες παράπλευρες συνέπειες (π.χ. τι σημαίνει μια τέτοια εξέλιξη για τον ευαίσθητο ψυχισμό μας που ενίοτε υποκύπτει στη φαντασίωση περί περιούσιου λαού). Ισως τα πρόσφατα επεισόδια δίνουν μια πρόγευση μελλοντικών εξελίξεων και καλό θα είναι να ληφθούν εγκαίρως κάποια μέτρα (επίσημοι χώροι λατρείας και ταφής, αστυνομικοί εκ μεταναστών).

Κοινή διαπίστωση αποτελεί το ότι η χώρα μας στερείται εθνικής πολιτικής διαχείρισης του φαινομένου της (λαθρο)μετανάστευσης και οι όποιες προσπάθειες είναι αποσπασματικές. Πριν, όμως, προσπαθήσουμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε μια τέτοια πολιτική, θα πρέπει να δώσουμε πειστικές και τεκμηριωμένες απαντήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων:

1) Πόσοι μετανάστες και τι προέλευσης βρίσκονται στην Ελλάδα; Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Προγράμματος Μεταναστευτικής Πολιτικής του ΕΛΙΑΜΕΠ και άλλων φορέων, ο αριθμός των μεταναστών στην Ελλάδα σήμερα ξεπερνά κατά πολύ το ένα εκατομμύριο, αλλά χρειαζόμαστε πιο ακριβή στοιχεία.

2) Ποιες είναι οι ποσοτικές αντοχές της χώρας μας; Πόσους μετανάστες χρειάζεται (για να καλύψει τις δημογραφικές και οικονομικές ανάγκες της) και πόσους μετανάστες μπορεί να δεχθεί χωρίς να τεθούν σε σοβαρό κίνδυνο η κοινωνική συνοχή και οικονομική σταθερότητα, αλλά και για να προσφέρουμε στοιχειώδη ανθρωπιστική περίθαλψη; Τι κάνουμε με τους πλεονάζοντες; Ας θέσουμε προ των ευθυνών τους και τους κοινοτικούς εταίρους, αλλά και την Τουρκία για τη μη-τήρηση της διμερούς συμφωνίας για επαναπροώθηση λαθρομεταναστών.

3) Ποιες είναι οι πιθανές συνέπειες της μετανάστευσης με την εθνική ασφάλεια και τη δημόσια τάξη; Πώς αποφεύγεται η «γκετοποίηση»; Θα πρέπει να εντατικοποιήσουμε τις προσπάθειες ελέγχου έτσι ώστε να γνωρίζουμε τουλάχιστον ποιοι βρίσκονται μέσα στη χώρα και σε ποιες περιοχές;

4) Εάν η βασική πολιτική μας πρέπει να είναι η ένταξη των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, είναι εφικτό να προσπαθήσουμε να προσελκύσουμε συγκεκριμένες κατηγορίες μεταναστών, που η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ότι είναι ευκολότερα «εντάξιμοι» και να αποθαρρύνουμε άλλους;

5) Πώς θα αποτραπεί ο κίνδυνος περιθωριοποίησης μεταναστών δεύτερης γενιάς, που αισθάνονται τόσο Ελληνες όσο και οι γηγενείς κάτοικοι αυτής της χώρας; Θα μπορούσε η στρατιωτική ή κοινωνική θητεία να αποτελέσει «εισιτήριο» για την απόκτηση της υπηκοότητας;

Απαιτείται σοβαρή μελέτη των ζητημάτων και γρήγορες αποφάσεις. Ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ μας.

* Ο κ. Θάνος Π. Ντόκος είναι γενικός διευθυντής Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).

Προπηλάκισαν δημοσιογράφο και ιερέα

Δημοσιογράφοι προπηλακίσθηκαν προχθές το βράδυ από διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων και μέλη της Επιτροπής Κατοίκων Αγ. Παντελεήμονα, που είχαν συγκεντρωθεί στην περιοχή για να διαμαρτυρηθούν κατά της παρουσίας αλλοδαπών. Οι δημοσιογράφοι έφθασαν λίγο μετά τις εννέα το βράδυ, σχεδόν ταυτόχρονα με δυνάμεις της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής, όταν ξέσπασε φωτιά σε βοηθητικό χώρο του ιερού ναού του Αγ. Παντελεήμονα.

Το μένος των διαδηλωτών συγκέντρωσε ο συντάκτης της «Κ» κ. Κώστας Ονισένκο, που ασχολείται συστηματικά με τα συμβαίνοντα στην περιοχή. Ο κ. Ονισένκο είναι από τους πρώτους που είχαν επισημάνει το έντονο πρόβλημα της ευρύτερης περιοχής και είχε προβλέψει την κατάσταση, στην οποία έχει οδηγήσει η παντελής απουσία κρατικής μέριμνας. Οι συγκεντρωμένοι επιτέθηκαν στον κ. Ονισένκο, διότι διαφώνησαν με τα γραφόμενά του και -όπως δήλωσαν στην «Κ»- σκοπεύουν να επιτίθενται σε όποιον γράφει κείμενα που δεν τους είναι αρεστά. Τελικά, ο συντάκτης της «Κ» έφυγε με συνοδεία αστυνομικών. Επονείδιστη φραστική επίθεση δέχθηκε και ο εφημέριος του ιερού ναού Αγ. Παντελεήμονα, πατέρας Προκόπιος, που είναι γνωστός για την έντονη ανθρωπιστική του δράση. Ο πατέρας Προκόπιος αντιμετώπισε με ξεχωριστό θάρρος και στωικότητα τις βίαιες φραστικές επιθέσεις και προσβολές, διαβεβαιώνοντας ότι θα συνεχίσει το ανθρωπιστικό του έργο.

Aπό τη σημερινή Καθημερινή

Ευτυχώς, κάποιοι επιμένουν να βλέπουν στο πρόσωπο του πάσχοντος συνανθρώπου τον Νυμφίο, αγνοώντας το προσωπικό κόστος που αυτό συνεπάγεται.

Για το ίδιο θέμα, από την Ελευθεροτυπία:

Εκπρόσωποι πολιτικών κομμάτων, δημοσιογράφοι και μετανάστες έπεσαν, προχθές το βράδυ, θύματα ξυλοδαρμού από ομάδα ακροδεξιών, που είχαν στήσει καρτέρι στην πλατεία του Αγ. Παντελεήμονα. Ηταν λίγο μετά τις 8.30 το βράδυ, δηλαδή την ώρα που πήρε φωτιά το υπόγειο της εκκλησίας. Στην πλατεία υπήρχαν ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις.

«Βλέπεις, καιγόμαστε», απάντησε με στωικότητα ο πατέρας Προκόπιος προχθές το βράδυ, όταν καιγόταν το υπόγειο της εκκλησίας. Δείχνει το σπασμένο εξωτερικό τζάμι. Δίπλα του, βρισκόταν μόνο ένα 15χρονο κορίτσι: «Δεν φεύγω θα μείνω εδώ, μαζί σας. Εσείς με βαφτίσατε, μας έχετε βοηθήσει».

Σ' αυτό το υπόγειο συγκεντρώθηκαν όλο τον χειμώνα οι άστεγοι μετανάστες, εδώ μάζευαν ρούχα και τρόφιμα που μοίραζαν στους άπορους. Πολλές φορές ο πατέρας Προκόπιος απειλήθηκε -από ομάδες ακροδεξιών που πραγματοποιούσαν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας μπροστά στην εκκλησία, παρουσία δημοσιογράφων και αστυνομικών- γι' αυτές τις ενέργειες.

Η φωτιά στο υπόγειο του Αγ. Παντελεήμονα εκδηλώθηκε στις 8.45 και ελέγχθηκε ύστερα από λίγα λεπτά με την παρέμβαση 15 πυροσβεστών και πέντε οχημάτων. Ομάδες ακροδεξιών που ήταν συγκεντρωμένες στον προαύλιο χώρο φώναζαν ρατσιστικά συνθήματα και κατηγορούσαν τους μετανάστες για εμπρησμό. Σύμφωνα με καταγγελίες, ολόκληρη τη νύχτα, ομάδες ακροδεξιών χτυπούσαν διερχόμενους μετανάστες.

Λίγο πριν από τις 9 το βράδυ, ο δημοσιογράφος της «Καθημερινής» Κώστας Ονισένκο πήγε στην εκκλησία ερευνώντας το συμβάν της φωτιάς στο υπόγειο της εκκλησίας του Αγ. Παντελεήμονα. Οπως περιγράφει, έφθασε μαζί με συναδέλφους από τηλεοπτικά μέσα: «Οταν εμφανισθήκαμε στην πλατεία με προπηλάκισαν και αναγκάσθηκα να αποχωρήσω με ισχυρή συνοδεία αστυνομικών. Το ίδιο έκαναν και στους άλλους συναδέλφους. Φώναζαν από ντουντούκα τ' όνομά μου για αρκετή ώρα, μέσα στην πλατεία. Συγκεντρώθηκαν περίπου 30 οργισμένα άτομα κι άρχισαν να με χτυπάνε. Μέσα από τα χέρια τους με τράβηξαν αστυνομικοί που ήταν παρόντες στην πλατεία. Μεταφερθήκαμε στο Α.Τ. Αγ. Παντελεήμονα όπου με απειλούσαν με υποβολή μηνύσεων. Δεν γνωρίζω τους συγκεκριμένους ανθρώπους αλλά απ' ό,τι κατάλαβα, δυσαρεστήθηκαν με κάτι που έχω γράψει», απαντά ο δημοσιογράφος ο οποίος δεν θέλησε να δώσει συνέχεια στο συμβάν. (...)

Τίποτε δεν συνέβη;

Tου Παντελή Μπουκάλα, από την Καθημερινή

Yποτονική έως μηδενική ήταν η παρουσίαση από τον Τύπο, πρωτίστως τον γυάλινο, της εμπρηστικής επίθεσης σε υπόγειο της πλατείας Αττικής, που χρησιμοποιείται σαν χώρος λατρείας, αφού το τζαμί που έχει «υποσχεθεί» η ελληνική πολιτεία αποδεικνύεται πιο βασανισμένο και από το γεφύρι της Αρτας. Οσοι μάς βομβαρδίζουν καθημερινά με «πρωτοφανή» και «συγκλονιστικά», κάνοντας συνήθως τριχιά την τρίχα, δεν βρήκαν τίποτα το πρωτοφανές και το συγκλονιστικό στην απόπειρα μαζικής πυρπόλησης ανθρώπων που, αν έχει καμία σημασία αυτό, σε τίποτα δεν έχουν φταίξει· μοναδικό τους έγκλημα, η ξενότητα, ό,τι βαρύτερο. Φυσικά και δεν πήραν γραμμή από την κυβέρνηση, την αστυνομία ή τα κόμματα οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Αυθορμήτως λειτούργησαν και αυθορμήτως ομονόησαν. Απλώς το ξέρουμε πια ότι ο αυθορμητισμός τους είναι ιδεολογικότατος, έχει τα πρότυπα και τις «αξίες» του: Οταν κάτι «πλήττει την εικόνα της Ελλάδας», κι ας φταίμε εμείς οι ίδιοι και κανένας άλλος, τότε επιλέγουμε την αποσιώπηση ή την υποπληροφόρηση. Οταν, βέβαια, ο στόχος είναι να δείξουμε πόσο κακοί είναι οι ξένοι και πόσο φυσική η αντίδραση των Ελλήνων, ακόμα κι αν είναι ακραία, τότε βάζουμε μπροστά τη μηχανή της υπερπροβολής, της διόγκωσης, της προπαγάνδας.

Σάββατο ξημερώματα, λοιπόν, κι ύστερα από μια μέρα με τους μετανάστες στους δρόμους λόγω της καταστροφής του Κορανίου από αστυνομικό, πέντε μαυροφόροι πέταξαν βενζίνη στο υπόγειο που χρησιμοποιείται σαν τζαμί κι έβαλαν φωτιά. Ο στόχος τους ήταν ο θάνατος, το αίμα, ίδιος με τον στόχο των ομοϊδεατών τους που είχαν πετάξει προ μηνών χειροβομβίδα στο Στέκι των Μεταναστών στα Εξάρχεια (και τότε, μικρή έως ασήμαντη ήταν η δημοσιογραφική κάλυψη). Η τύχη ή οι διανυκτερεύοντες θεοί, κατά την πίστη του καθενός, έσωσαν τους ανθρώπους που κοιμούνταν εκεί, οι οποίοι και κατάφεραν να απεγκλωβιστούν. Διαφορετικά η Ελλάδα θα είχε ήδη μπει στον κατάλογο των χωρών όπου έχουν πυρποληθεί μετανάστες, και Ελληνες ανάμεσά τους, όπως στη Γερμανία.

Ναι, ναι, πυρπόληση ξένων από αποφασισμένους ξενοφάγους στη «φιλόξενη Ελλάδα», σύμφωνα με την αυτοκολακευτική κοινοτοπία που έσπευσαν να αναμασήσουν στο υπουργείο Εσωτερικών (όχι ο κ. Παυλόπουλος, τη δική του φωνή δεν θυμάμαι να την έχω ακούσει ποτέ στα δύσκολα). Αν δεν ήταν ζαλισμένοι από το κομματικό τους άγχος για τις εκλογές, τη μόνη δική τους «αξία», ίσως κατάφερναν να συναισθανθούν πόσο σοβαρά είναι τα πράγματα, πολύ πιο σοβαρά από την τηλεοπτική «ανάπλασή» τους. Ισως κατάφερναν να κατανοήσουν ότι την αρχική ύβρι, το σκίσιμο του Κορανίου από έναν αστυνομικό χριστιανάρα και Ελληνάρα που, όπως και οι περισσότεροι συνάδελφοί του, έχει συνηθίσει να περιφρονεί, να αυθαιρετεί, να τσαλαπατάει, την ακολούθησε μια απόπειρα μαζικής δολοφονίας. Και αν το κατανοούσαν, όχι μόνο θα διενεργούσαν έρευνες διαφορετικές από αυτές που συνήθως τερματίζονται άμα τη εξαγγελία τους, αλλά θα ζητούσαν και συγγνώμη. Επίσημα.

Ντρέπομαι

Τρεις σκηνές σε μία πόλη...

Του Γκαζμέντ Καπλάνι ( gazikap@gmail. com ), από TA NEA

Oμόνοια. Οι μουσουλμάνοι, λέγεται, περνούν τον δικό τους θρησκευτικό Μεσαίωνα. Πολύ πιθανόν. Σίγουρα πάντως στην Αθήνα διαβιούν σε «μεσαιωνικές συνθήκες». Στριμώχνονται σε βρώμικα υπόγεια που λειτουργούν ως χώροι λατρείας. Δεν υπάρχει τζαμί για αυτούς, όπως στη Ρώμη, στο Παρίσι, στο Λονδίνο. Στοιβάζονται στα γκέτο της Ομόνοιας και του Αγίου Παντελεήμονα, ανάμεσα σε βρώμα, εμπόρους ναρκωτικών, νταβατζήδες, λαθρεμπόρους και ομάδες Χρυσαυγιτών που τους ξυλοκοπούν κάθε βράδυ. Ακόμα και «σοβαρές εφημερίδες» χαρακτηρίζουν τους μουσουλμάνους μετανάστες ως «Πέμπτη φάλαγγα» που στοχεύει να ξεκάνει την Ελλάδα. Είναι να απορείς λοιπόν γιατί θεριεύουν οι νεοναζί; Επιπλέον, λόγω της άφθονης μελανίνης στο δέρμα τους, οι μουσουλμάνοι μετανάστες είναι μόνιμος στόχος των «εξακριβώσεων στοιχείων». Σε μια τέτοια «εξακρίβωση στοιχείων», οι εκπρόσωποί τους καταγγέλλουν ότι ένας αστυνομικός έσκισε τις σελίδες του Κορανίου. Ήταν η σπίθα που πυροδότησε την εξέγερση στο όνομα του «Αλλάχ». Εάν οι μουσουλμάνοι είναι θρησκόληπτοι, οι συνθήκες διαβίωσής τους και η συστηματική απαξίωση θα τους κάνουν ακόμα πιο φανατικούς και θρησκόληπτους. Απλά μαθήματα Ιστορίας. Οι αρμόδιοι ανήγγειλαν πάντως ότι διατάχθηκε «έρευνα σε βάθος»...

Καισαριανή. Το Σάββατο το βράδυ ο δήμαρχος της πόλης, κ. Σπύρος Τζόκας, έγραψε συμβολικά στα δημοτολόγια του δήμου ένα παιδί μεταναστών από την Αφρική που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα. Υπάρχουν πλέον 200.000 τέτοια παιδιά, γεννημένα στην Ελλάδα, από νόμιμους μετανάστες. Παιδιά που δεν έχουν άλλη πατρίδα εκτός από την Ελλάδα, μεγαλώνουν ελληνικά, ερωτεύονται, ονειρεύονται, βλέπουν εφιάλτες στα ελληνικά. Παιδιά που για την Πολιτεία δεν υπάρχουν πουθενά, καταδικασμένα να μείνουν για πάντα ξένα. Τα πιο τυχερά από αυτά, όταν βρίσκουν την ευκαιρία, την κάνουν για αλλού. Σε χώρες όπου είναι αδιανόητο να μη σου αναγνωρίσουν την ιδιότητα του πολίτη όταν έχεις γεννηθεί εκεί και πληρώνεις φόρους. Αυτοί που τα καταφέρνουν όμως είναι λίγοι. Οι άλλοι, οι πολλοί, μένουν εδώ, ξοδεύοντας την ενέργειά τους για χαρτιά, μαζεύοντας νεύρωση, απαξίωση και οργή. Δεν ξέρω εάν έχουν μιλήσει ποτέ οι αρμόδιοι με αυτά τα παιδιά. Να διαπιστώσουν πόσο απελπισμένα και οργισμένα είναι. Πιθανότατα όχι. Γιατί οι αρμόδιοι προσποιούνται ότι το πρόβλημα δεν υπάρχει. Ίσως πιστεύουν ότι μια μέρα οι μετανάστες και τα παιδιά τους θα εξαφανιστούν ως διά μαγείας. Εν τω μεταξύ η οργή και η απελπισία αυτών των «ξένων ντόπιων» μεγαλώνει. Μέχρι να πλημμυρίσει τους δρόμους της πόλης μια μέρα. Και δεν θα χρειαστεί κανένα σκισμένο Κοράνι. Τους έχουν ήδη σκίσει και ξεσκίσει τη ζωή και το μέλλον. Και τότε οι αρμόδιοι θα απαντήσουν, πιθανόν, με μια «έρευνα σε βάθος»...

Άγιος Παντελεήμων. Την ίδια ώρα που ο δήμαρχος της Καισαριανής έγραφε στα δημοτολόγια του δήμου το μαύρο Ελληνάκι, βρισκόμουν στην Πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα. Εδώ και δυο μήνες η Πρωτοβουλία Κατοίκων και Φορέων του Αγ. Παντελεήμονα είχε προγραμματίσει εκεί την παρουσίαση του βιβλίου μου. Μας περίμενε μια οργανωμένη ομάδα «αγανακτισμένων πολιτών», που κραύγαζαν με ντουντούκες. Έβριζαν χυδαία τις γυναίκες και όποιον είχε έρθει να παρακολουθήσει την εκδήλωση, μας απειλούσαν και μας προπηλάκισαν. Φώναζαν: «Σας γαμήσαμε στον Εμφύλιο, θα σας γαμήσουμε και τώρα», «κομμούνια, προδότες», «θάνατος στους μετανάστες». (Λίγες ώρες πριν, πράγματι, κάποιοι προσπάθησαν να κάψουν μουσουλμάνους μετανάστες ζωντανούς στην Πλατεία Αττικής). Τα φαντάσματα έχουν βγει από την ντουλάπα της Ιστορίας. Περίπου 80 μετανάστες στην πλατεία παρακολουθούσαν αποσβολωμένοι. Οι «αγανακτισμένοι πολίτες» τούς επιτέθηκαν με παλούκια. Κάθε βράδυ, άλλωστε, τους ξυλοκοπούν, τους γρονθοκοπούν, τους μαχαιρώνουν. Κάποιος άγνωστος με πλησίασε και μου είπε να προσέχω γιατί «θα με καθαρίσουν». Ήταν πασιφανές ότι οι φασίστες ήθελαν αίμα προχθές. Οι μετανάστες, κυνηγημένοι, έτρεχαν πανικόβλητοι. Μαυροφορούσες γιαγιάδες έτρεχαν πανικόβλητες. Τα ΜΑΤ παρακολουθούσαν σε «απόσταση ασφαλείας». Έφυγα συνοδευόμενος και μπήκα στο σπίτι ενός από τους διοργανωτές, κοντά στην πλατεία. Ίσως και γι΄ αυτό το περιστατικό θα διαταχθεί «έρευνα σε βάθος». Έτσι, από βάθος σε βάθος, μέχρι να αγγίξουμε τον πάτο...

Για το ίδιο συμβάν, από την Ελευθεροτυπία:

(...) «Δέχτηκα επίθεση στην πλατεία. Κι ας είχα πέντε γύρω μου. Την περασμένη Κυριακή. Στη διάρκεια παρουσίασης βιβλίου, του Γκ. Καπλάνι», λέει ο αντιδήμαρχος του Δήμου Αθηναίων Λευτέρης Σκιαδάς: «Οι κάτοικοι του Αγ. Παντελεήμονα έχουν ένα δίκιο. Αντιμετώπισαν προβλήματα. Ωστόσο κάποιοι εκμεταλλεύονται ορισμένες απόψεις για τραμπουκισμούς. Δεν είναι δυνατόν να κατακτηθεί η πλατεία από ορισμένους που επιβάλλονται βίαια. Ο χώρος ανήκει σε όλους, που πρέπει να έχουν δικαίωμα να εκφράσουν τις απόψεις τους. Ο δήμαρχος Αθηναίων κατήγγειλε τις βίαιες πράξεις τους στο δημοτικό συμβούλιο, καταδικάζοντας τέτοιες πρακτικές. Οσοι ζούμε στην ίδια πόλη πρέπει να συνεννοηθούμε πριν την αιματοκυλήσουν.

Ο δήμος παρέχει υπηρεσίες πρόνοιας σε όποιον έχει ανάγκη. Φροντίζουμε για την καθαριότητα και πιστεύουμε ότι υπάρχουν λύσεις, με κουβέντα, χωρίς ακρότητες. Δυστυχώς, επικράτησε η ένταση. Πήγε το συνεργείο του δήμου να δώσει ρούχα στο Ιδρυμα Αστέγων. Τους έδιωξαν. Κυνήγησαν τους μεροκαματιάρηδες, το αυτοκίνητο. Πήγα στον Αγ. Παντελεήμονα να συζητήσω. Ενώ πριν υπήρχαν δύο ακραίοι, τώρα παρασύρθηκαν και οι καταστηματάρχες. Δεν κατάφερα να συζητήσω, ούρλιαζαν.

Και υπάρχει το θέμα της ακύρωσης των εκδηλώσεων. Γιατί όταν υποχωρεί ο πολιτισμός για να εξομαλυνθεί η ένταση, αυτός είναι κακός οιωνός για το αύριο. Διότι αυτοί που προπηλάκισαν -και εμένα- δεν έχουν λογική. Δίνουν την ευκαιρία σε ανθρώπους που λειτουργούν ύποπτα. Σε κάποια σκοτεινά υπόγεια μεθοδεύονται σχέδια τα οποία δεν γνωρίζουμε ποιους εκφράζουν. Και συνεχίζει:

«Στην παιδική χαρά της πλατείας τρεις φορές έβαλαν λουκέτα επειδή έμπαιναν αφγανάκια, τρεις φορές τα βγάλαμε. Πάλι την κλείδωσαν και κυνήγησαν τον φύλακα. Τα ακροδεξιά μπλοκ μας επιτίθενται καθημερινά για τη θετική μας στάση απέναντι στους μετανάστες. Αλλά ο Δήμος, μόνος του, δεν μπορεί να επιλύσει το μεταναστευτικό πρόβλημα της χώρας. Μόνο συσσίτια διανέμει ώστε να μην αναγκαστούν να κλέψουν».